حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ٥١١ - نهادينه سازى جهاد
المصّيصة (Mapsuestia) اند كه شهرى استراتژيك واقع در مرز شمال غربى سوريه با بيزانس[١] است. معناى اين سخن آن است كه اين كتاب در آن منطقه رايج بوده و براى داوطلبان (مجاهدون يا مُطَّوِّعَة) خوانده مىشد. در واقع اين كتاب حاوى ٢٦٢ حديث در اندازههاى مختلف، همگى درباره فضايل جهاد و اجر اخروى آن است. اين احاديث بدون ترتيب ذكر شدهاند، فاقد عبارت مقدّماتى بوده و ناگهان خاتمه مىيابند. همچنان كه گذشت اين احاديث در شهرهاى واقع در مرزهاى كشور اسلامى با بيزانس رواج داشتند كه ابن المبارك نيز در همين مناطق در مبارزات شركت مىكرد. در آن زمان يعنى طى نيمه دوم قرن دوم هجرى، بيزانسها كه با استفاده از رخدادهاى شورش عباسيان عليه امويان و آشوبهاى متعاقب در سوريه، حملاتى را به تمامى خطوط مرزى ترتيب داده بودند، امپراطورى اسلام را با تهديد عمدهاى مواجه ساخته بودند. آنان بسيارى از دژها و قصرها را تخريب كرده، شهرها و موقعيتهاى استراتژيك را دوباره در دست گرفتند.[٢] خلفاى عباسى و در رأس آنها المهدى (حك: ١٥٨- ١٦٩) پيشقدم شده به بازسازى شهرهاى مرزى و دژهاى نظامى پرداختند و مواضع نظامى جديد را استحكام بخشيدند. وى سربازان جديدى از ميان ارتش دائمى را به نگهبانى از مرزها گماشت و همچنين داوطلبان (مُطَّوِّعة) را براى استحكام مرزها و ايفاى نقش فعّال در عمليات نظامى، در مرزها مقيم ساخت.[٣] اين داوطلبان اغلب ديندارانى بودند كه جهاد را به منزله تكليف واجب
[١]. ابنشدّاد، الأعلاق الخطيرة، تحقيق[ يحيى] عبّارة، دمشق، ١٩٩١، ج ١ و ٢، ص ١٤٤- ١٤٩؛ ف. عثمان، الحدود الاسلامية البيزنطية، ج ١- ٣، قاهره، ١٩٦٦، ج ٢، ص ٢٥٠ به بعد. اى هانيگمن مقاله« مصّيصة» در دائرة المعارف اسلام[EI [، ج ٦( ١٩٨٦)، ص ٧٧٤- ٧٧٩؛
.( ٨ IVB) spam- ovaT. dI
[٢]. عثمان، الحدود الاسلامية، ج ١، ص ١٣٤ به بعد، ٢٨٣ به بعد، ٣٣٢ به بعد، عبدالغنى، الحدود البيزنطيّة الاسلامية و تنظيماتها التقريّة، كويت ١٩٩٠، ص ٣٣.
[٣]. عثمان، الحدود الاسلامية، ج ٢، ص ١٤٥- ١٥٨، و ٢٥٠ به بعد؛ عبّاس، تاريخ بلاد الشام فى العصر العبّاسى، ١٣٢- ٢٥٥/ ٧٥٠- ٨٧٠. عمّان ١٩٩٢، ص ٧٩- ٨٣؛ م. ع. شعبان. الدولة العبّاسية: الفاطميون، ١٣٢- ٤٤٨/ ٦٥٠- ١٠٥٥، بيروت، ١٩٨١، ص ٤١؛
, setivrA. J"
The Defens of By Zantine Anatolia durins the Regin of Irene) ٠٨٧- ٢٠٨
)"
, in: Armies and Frontiers in Roman and Byzantine Anatolia, ed. S. Mitchell, Oxford ٣٨٩١, ٩٧٢- ٧٣٢.