حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ٥١ - ٢ ٢ تاريخ گذارى از روى سندها
انتقادهاى مايكل كوك از تاريخگذارى احاديث بر اساس سندشان نتيجهبخش بود. يُنبُل اين معيار را به «پايينترين حلقه مشترك اصيل» گره زد كه داراى مقبوليت تاريخى است. وى احتجاج مىكند كه چنين حلقه مشتركى به تعداد زيادى (معقولش سه تا يا بيشتر) حلقه مشترك فرعى (
partial common link
) نياز دارد. مراد وى از حلقه مشترك فرعى، راوىاى است كه خود شاگردانى داشته و آنها روايت را از او نقل مىكنند.[١]
حال اگر پايينترين حلقه مشترك تنها داراى يك حلقه مشترك فرعى باشد كه روايت را از وى نقل مىكند، و در كنار آن، ناقلان منفردى تنها با يكى دو شاگرد وجود داشته باشند، در آن صورت، پايينترين حلقه مشترك را بايد «حلقه مشترك ظاهرى» (seeming common link) دانست كه مىتوان او را در تاريخگذارى روايت ناديده گرفت. در چنين موردى پيدايشِ حديث را بايد به حلقه مشترك فرعى از طبقات بعدى نسبت داد.[٢]
فرضيات شاخت و يُنبُل در باب سند و روشهاى آنان در تاريخگذارى احاديث بر پايه سلسله روات، تنها با شكاكانى تندرو مانند مايكل كوك مواجه نبود. محقّقان مسلمان و برخى شكاكان معتدل نيز به اين روش اعتراض داشتند. محمّد (مصطفى) اعظمى از منظر محقّقان و حديثپژوهان اسلامى، ردّيّه مفصلى عليه ديدگاههاى شاخت در باب اسناد به رشته تحرير درآورد.[٣] هارالد موتسكى هم تعميمهاى
[١]
. E. g. Juynboll," Some IsnAd- Analytical Methods", ٤٥٣- ٦٥.
وقتى حلقه مشترك از تعداد بسيار كمى« حلقه مشترك فرعى» يا تنها از يك طريق منفرد تشكيل يافته باشد، يُنبُل نام آن را« عنكبوت» مينامد. نگاه كنيد به همان مأخذ، ص ٣٨٠.
[٢]. يُنبُل اين رهيافت را به خوبى در مقاله خود راجع به« نافع، مولى ابن عمر»( نگاه كنيد به:"NAfi the mAwla of Ibn Umar ") تصوير كرده است. برخى ديگر از محقّقان غربى از جمله ماركو شُلِر و خانمِ ايرِنه شِنايدِر در آثار خود، از همين روش يُنبُل پيروى كردهاند.
Marco Scholler," Palmen) lina( der BanU n- NadDr und die Interpret ation von Koran ٩٥: ٥. Eine Unters uchung zur Bedeutung des koranischen Wortlauts in den ersten Jahrhund erten islamischer Gelehrsamkeit", Zeitschrift der Deutschen Morgenland ischen Gesell schaft ٦٤١) ٦٩٩١(, ٧٣٣- ٤,; Irene Schneider, Kinderve rkauf und Schuldknech echtschaft. Unters uchungen zur fruhen Phase des islami schen Rechts) Stuttgart, ٩٩٩١(, ٤٧- ١٢١.
[٣].Al -Azami ,Schachts Origins ,Chapter ٨ .