حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ٣٤٨ - ١٠ برخى شيوه هاى تحليل إسناد با تكيه بر رواياتى با مضمون تحقيرآميز درباره زن
صراحتاً همدلانهاى نيز ديده مىشود كه به تقليد از گونه تحقيرآميز زنان ساخته شده و در روايات فقهى درج شدهاند. احتمالًا اين دستكارى براى كاهش يا ابطال اهانتى بوده است كه در موارد توهينآميز صورت گرفته است.
علاوه بر اين، نقشcl هاى مربوط به هر يك از اين روايات كه بانى اصلى اين تعابير مختلف، اعم از موارد خصمانه و گاه همدلانهاند به گونهاى نبوده كه به نوعى سازگارى كلى منجر شود: براى مثال، به استناد يك شبكه، شعبهcl ، بانى عبارت همدلانه نسبت به زنان بوده (نگاه كنيد به: نمودار ٨)، در همين حال در شبكهاى ديگر نقش خود را تغيير داده است (نگاه كنيد به ص؟)، اين در حالى است كه ديگرcl ها فقط يكى دو گونه را رواج دادهاند.
جمعكنندگان روايات نيز همچون برخىcl ها، به سادگى مطالب متعارض را كنار هم قرار مىدهند يا اينكه هنگام ذكر مطلبى از يك گونه، درباره گونه ديگر سكوت اختيار مىكنند. البته اگر بخارى خود را مقيّد كرده كه در يك سياق قول تحقيركننده و در سياقى ديگر قول همدلانه نسبت به زنان را ذكر كند، مسلم خيلى راحت نوع خصمانه را درست در همان فصل كه نوع همدلانه را آورده، قرار داده است. از سوى ديگر، ابو داوود كه تقريباً هيچ يك از روايات مجموعه تَصَدَّقَن به همراه افزوده خصمانه نسبت به زنان را ندارد، باز هم يكجا در نشر آن مشاركت كرده است. از آنجا كه اين افزوده خصمانه نسبت به زنان، احتمالًا در مقام توضيحِ روايات تحقيرآميز متداول در آن ايّام بوده، شايسته است به طور كامل ذكر شود.[١]
«... عن ابن الهاد عن عبد اللّه بن دينار عن عبد اللّه بن عمر عن رسول اللّه أنّه قال. يا معشرَ النساء تصدَّقنَ وأكثِرنَ الاستغفار فانّى رأيتُكنَّ أكثرَ أهل النّار، فقالت امرأة منهنَّ جزلةٌ. وما لنا يا رسول اللّه أكثرَ أهل النار؟ قال: تُكثِرنَ اللعن وتَكفُرنَ العشيرَ
[١]. اين روايت ابنعمر باcl يزيد ابنالهاد است كه در پاورقى ٦٣ ياد شد.