حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ١٣٢ - ٣ يادداشت هايى با رويكردى نو در باب سنت اسلامى

متروك شد.[١] ابن مسعود: پيش از نزول آيه [روزه‌] رمضان، روزه عاشورا رايج بود. زمانى كه روزه ماه رمضان واجب شد، روزه عاشورا متروك شد.[٢]

جابر بن سَمُرَة: پيامبر به ما فرمان داد كه روز عاشورا را روزه بگيريم و ما را بدان تشويق مى‌كرد و با ما بر آن هم‌پيمان مى‌شد. وقتى روزه ماه رمضان واجب شد، او نه ما را به آن امر، و نه از آن نهى مى‌كرد و نه با ما بر آن هم‌پيمان مى‌شد.[٣]

عايشه: پيش از وجوب روزه ماه رمضان، پيامبر به ما فرمان داد روز عاشورا را روزه بگيريم، امّا پس از آن روزه عاشورا اختيارى شد.[٤]

پيش از اين نظرِ ابن عباس را ذكر كرديم كه‌ «الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ» به اهل كتاب اشاره دارد. شايد بتوان مؤيدى بر اين مطلب يافت. با در نظر داشتن اينكه إسناد اين اخبار به صحابه، موثق‌تر از إسناد آنها به پيامبر نيست، توضيح ديگرى درباره‌ «الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ» منسوب به ابن عباس را مى‌خوانيم:

پيامبر پس از ورود به مدينه متوجه شد كه يهود روز عاشورا را روزه مى‌گيرند. چون از آنها در اين باره استفسار كردند، پاسخ دادند: «اين روزى است كه خدا موسى و بنى اسرائيل را بر فرعون پيروز كرد و ما در نكوداشت آن رويداد بزرگ، اين روز را روزه مى‌گيريم». پيامبر به يهوديان گفت: «ما از شما به موسى نزديكتريم». و پيروانش را به روزه اين روز فرمان داد.[٥] يهوديان پاسخ دادند كه موسى براى بزرگداشت روزى كه خدا پيامبر خويش و قوم او را نجات داد و فرعون و لشگريانش را غرق كرد، اين روزه را بنيان نهاد. محمد] ص [نيز تصريح كرد: «ما به موسى از شما سزاوارتر و به او نزديك‌تريم.» سپس چنين روزى را روزه گرفت و پيروانش را نيز به آن فرمان داد.[٦]

[١]. الدر المنثور، همان جا؛ طبرى، ج ٣، ص ٤١٤.

[٢]. مسلم بن حجاج، صحيح، چهار جلد،[ در دو مجلد]، قاهره،[ بى‌تا]، ج ٣، ص ١٤٨.

[٣]. همان، ص ١٤٩.

[٤]. همان، ص ١٤٧.

[٥]. همان، ص ١٥٠.

[٦]. همان، ص ١٤٩.