موسوعة الإمام الخميني 48 (آداب الصلوة( آداب نماز)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣١٨ - تنبيه در اشتقاق لفظ «عالَمين»

ندارد و اين قول مشهور است.

و بعضى گفته‌اند كه «عالَم»، به فتح لام، اسم مفعول و «عالِم»، به كسر، اسم فاعل است؛ و «عالَمين» به معناى «معلومين» است و اين قول علاوه بر آن‌كه خود في حدّ نفسه بى‌شاهد و بعيد است، اطلاق «ربّ المعلومين» بسيار بارد و بى‌مورد است.

و اشتقاق آن را بعضى از «علامت» دانسته‌اند. و در اين صورت بر تمام موجودات اطلاق شود؛ زيرا كه همه علامت و نشانه و آيه ذات مقدّسند. و «واو» و «نون» به اعتبار اشتمال بر ذوي العقول و تغليب آن است بر ديگر موجودات.

و بعضى او را مشتق از «علم» دانسته‌اند. و در هر صورت، اطلاق آن بر جميع موجودات صحيح است، چنانچه اطلاق بر ذوي العقول نيز وجيه است. ولى «عالَم» اطلاق بر «ما سوى اللَّه» شود؛ و بر هر صنف و هر فرد نيز گاه اطلاق شود.

و اگر آن كس كه «عالم» را بر هر فرد و صنف اطلاق كند از اهل عرف و لغت باشد، به اعتبار آن‌كه هر فردى علامت ذات بارى است- وَفي كُلِّ شَيْ‌ءٍ لَهُ آيَةٌ[٥٢٤].

و اگر عارف الهى باشد، به اعتبار آن‌كه هر موجودى ظهور اسم جامع و مشتمل كلّ حقايق است به طريق ظهور احديّت جمع و سرّ وجود؛ و از اين جهت تمام عالم را و هر جزئى از آن را اسم اعظم به مقام احديّت جمع ممكن است دانست؛ والأسماءُ كُلُّها في الكُلِّ وَكذا الآيات.

و بنابر آنچه ذكر شد، ايراد فيلسوف عظيم الشأن صدر الملّة و الدين قدس سره بر مثل بيضاوى وارد است؛ زيرا كه آنها ذوق اين مشرب نكرده‌اند، و اما در مسلك‌

[٥٢٤] - و في كُلّ شي‌ءٍ له آيةٌ( شاهد)/ تدلّ على أنّه واحدٌ؛« در هر چيز خدا را آيتى است، كه‌دلالت كند بر اين‌كه او يكتاست».( ديوان أبو العتاهية)