موسوعة الإمام الخميني 48 (آداب الصلوة( آداب نماز)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣١٦ - تفسير «

المُحْيي، المُميتُ، الوالي، التَوّابُ، المُنْتَقِمُ، المُقْسِطُ، الجامِعُ، المُغْني، المانِعُ، الضّارُّ، النّافِعُ، الهادي، البَديعُ، الرَّشيدُ[٥٢٠]، انتهى.

و در ميزان اين تقسيم گفته‌اند كه گرچه تمام اسماء، اسماء ذات است لكن به اعتبار ظهور ذات، اسماء ذات گويند؛ و به اعتبار ظهور صفات و افعال، اسماء صفاتيه و افعاليه به آنها گويند؛ يعنى، هر اعتبار ظاهرتر گرديد، اسم، تابع آن است. و از اين جهت گاهى در بعضى اسماء دو يا سه اعتبار جمع شود؛ و از اين جهت از اسماء ذاتيه و صفاتيه و افعاليه يا دو از اين سه شود؛ مثل «ربّ» چنانچه ذكر شد[٥٢١].

و اين مطلب در مذاق نويسنده درست نيايد و مطابق ذوق عرفانى نشود.

بلكه آنچه در اين تقسيم به نظر مى‌رسد آن است كه ميزان در اين اسماء آن است كه سالك به قدم معرفت پس از آن كه فناى فعلى براى او دست داد، حق تعالى تجلّياتى كه به قلب او مى‌كند تجلّيات به اسماء افعال است؛ و پس از فناى صفاتى، تجلّيات صفاتيه؛ و پس از فناى ذاتى، تجلّيات به اسماء ذات براى او مى‌شود. و اگر قلب او قدرت حفظ داشت پس از صحو، آنچه كه از مشاهدات افعاليه خبر دهد اسماء افعال است؛ و آنچه كه از مشاهدات صفاتيه، اسماء صفات؛ و هكذا اسماء ذات. و اين مقام را تفصيلى است كه در اين اوراق نشايد.

و آنچه را در إنشاء الدوائر مذكور شده، مطابق ميزانى كه خود دست داده صحيح نيست؛ چنانچه در نظر به اسماء واضح شود.

و مى‌توان گفت كه اين تقسيم به «اسماء ثلاثه» در قرآن شريف نيز اشاره به آن شده. و آن آيات شريفه آخر سوره «حشر» است. قال تعالى: «هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا

[٥٢٠] - إنشاء الدوائر، ص ٢٨.

[٥٢١] - همان، ص ٢٩- ٣٠.