موسوعة الإمام الخميني 48 (آداب الصلوة( آداب نماز)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣١٧ - تنبيه در اشتقاق لفظ «عالَمين»

هُوَ عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ‌»[٥٢٢] ... إلى آخِر الآيات الشريفة.

و اين آيات شريفه، شايد اوّلى آنها اشاره به اسماء ذاتيه، و دومى اشاره به اسماء صفاتيه، و سومى اشاره به اسماء افعاليه، باشد. و تقديم ذاتيه بر صفاتيه، و آن بر افعاليه، به حسب ترتيب حقايق وجوديّه است و تجلّيات الهيه، نه به حسب ترتيب مشاهدات اصحاب مشاهده و تجلّيات به قلوب ارباب قلوب. و بايد دانست كه آيات شريفه را رموز ديگرى است كه ذكر آن مناسب مقام نيست.

و اين كه آيه دوم، اسماء صفاتيه، و سوم، افعاليه است، واضح است. و اما «عالِم الغيب و الشهادة» و «رحمان» و «رحيم» از اسماء ذاتيه بودن مبنى بر آن است كه «غيب» و «شهادت» عبارت از اسماء باطنه و ظاهره باشد، و «رحمانيّت» و «رحيميّت» از تجلّيات «فيض اقدس» باشد نه «فيض مقدس». و اختصاص دادن اين اسماء را به ذكر، با اين‌كه «حىّ» و «ثابت» و «ربّ» و امثال آن به اسماء ذاتيه نزديك‌تر به نظر مى‌آيد، شايد براى احاطه آنها باشد؛ زيرا كه اينها از امّهات اسماء هستند. واللَّه العالم.

تنبيه: در اشتقاق لفظ «عالَمين»

در لفظ و اشتقاق و معنى «عالَمين» اختلاف عظيم واقع است‌[٥٢٣]. چنانچه بعضى گفته‌اند «عالمين» جمع است و مشتمل بر جميع اصناف خلق است از مادّى و مجرّد؛ و هر صنفى خود عالمى است. و اين جمع از جنس خود مفرد

[٥٢٢] -« اوست خدايى كه جز او خدايى نيست، داناى نهان و آشكار، اوست رحمان رحيم».( الحشر( ٥٩): ٢٢)

[٥٢٣] - ر. ك: التبيان، ج ١، ص ٣٢؛ مجمع البيان، ج ١، ص ٩٥؛ الكشّاف، ج ١، ص ١٠؛ البحر المحيط، ص ١٨؛ تفسير البيضاوي، ج ١، ص ٨.