راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٨٧ - و لا خلاك الدّهر من حاسد = فانما الفاضل من يحسد«١٩١»

از آن زمان كه دنيا را آفريده به آن نگاه نكرده است.«١» امّا دشمنى دنيا به دوستان خدا اين است كه خود را براى آنها آراسته است و درخشندگى و تازگى خود را شامل آنها ساخته تا تلخى صبر در بريدن از آن را بچشند و امّا دشمنى دنيا نسبت به دشمنان خدا اين است كه آنها را با مكر و حيله خود بتدريج زير نظر مى‌گيرد و با تورهاى خود شكارشان مى‌كند تا به آن اعتماد كنند. آنگاه آنها را خوار و از اوّل محتاج‌تر سازد پس از دنيا ميوه حسرت بچينند كه در برابر آن جگرها پاره مى‌شود، آن گاه براى هميشه آنان را از سعادت محروم مى‌سازد و آنها در فراق دنيا حسرت مى‌خورند و از حيله گريهايش مى‌نالند و كسى به فريادشان نمى‌رسد بلكه به آنها گفته مى‌شود: قالَ اخْسَؤُا فِيها وَ لا تُكَلِّمُونِ«٢» أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْحَياةَ الدُّنْيا بِالْآخِرَةِ فَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ«٣» و هر گاه گرفتاريها و بديهاى دنيا بسيار باشد ناگزير بايد حقيقت دنيا و ماهيّت آن را شناخت و از حكمت آفرينش آن با توجّه به دشمن بودنش آگاه شد، و راههاى فريبكارى و بديهاى آن را درك كرد زيرا كسى كه بدى را نمى‌شناسد از آن نمى‌پرهيزد و احتمال مى‌رود كه بدان گرفتار شود، و ما نكوهش دنيا و مثالهايش و حقيقت دنيا و شرح معانى آنها و انواع شغلهاى مربوط به دنيا و دليل نياز به شغلهاى اصولى، و علّت روى گرداندن مردم از خدا به سبب سرگرمى به امور زايد دنيا را به خواست خدا شرح مى‌دهيم.

شرح نكوهش دنيا

در نكوهش دنيا آيات و مثلهاى فراوان وارد شده و بيشتر قرآن در مورد نكوهش دنيا و برگرداندن مردم از دنيا و دعوتشان به آخرت است، بلكه هدف‌