راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٦٣ - عواملى كه آدمى را به غيبت وا مىدارد

بى‌اعتقاد يا كم اعتقاد شوند، چرا كه مردم او را به غيبت و عيبجويى از ديگران مى‌شناسند و او پاداش قطعى خدا را به پاداش خيالى مردم فروخته است در حالى كه اگر مردم به فضيلت كسى معتقد شوند به هيچ رو او را از خدا بى‌نياز نمى‌كنند.

امّا غيبتى كه از حسد نشأت مى‌گيرد جمع ميان دو كيفر است، زيرا شخصى كه در نعمت دنيا بر ديگرى حسد مى‌برد، خود نيز از حسد رنج مى‌كشد علاوه بر آن كيفر آخرت را براى خود فراهم مى‌سازد. در اين صورت هم در دنيا زيان برده است و هم در آخرت زيانكار است و چون دو كيفر را با هم جمع كرده است به نفع شخص مورد حسد و به ضرر خود اقدام كرده و حسنات خود را به او بخشيده است. در اين صورت نسبت به او دوستى و نسبت به خودش دشمنى ورزيده است، زيرا غيبت از او به ضرر غيبت كننده است نه غيبت شده چون حسنات خود را به غيبت شده منتقل ساخته يا گناهان او را به خود منتقل كرده است و پليدى حسد را با نادانى ناشى از حماقت جمع كرده است و بسا كه حسد و عيبجويى شخص حسود موجب منتشر شدن كمالات شخص مورد حسد گردد، در اين مورد گفته شده است:

و اذا اراد الله نشر فضيله *** طويت اتاح لها لسان حسود«٢٦٨»

امّا در مسخره كردن هدف شخص ريشخند كننده رسوا ساختن ديگران در نزد مردم به وسيله رسوا ساختن خود در پيشگاه خدا و فرشتگان و پيامبران است و اگر انسان بينديشد كه در روز قيامت دچار حسرت و شرمندگى و رسوايى مى‌شود و بايد بار گناهان كسى را كه مسخره كرده است بر دوش بكشد و به دوزخ رود از رسوا ساختن ديگران به وحشت مى‌افتد و اگر حالت (رسوايى) خود را در قيامت درك كند شايسته‌تر آن است كه بر خود بخندد زيرا اگر او كسى را در ميان چند نفر ريشخند مى‌كند موجبات رسوايى خود را در قيامت‌