.«٢٠» اين رحمت بر اساس بخشندگى و كرم خداى سبحان بى‌آنكه به كسى بخلى روا دارد (به بندگان) بخشيده شده، ولى در دلهايى كه در معرض نفحه‌هاى رحمت خدا هستند آشكار مى‌شود. چنان كه پيامبر (ص) فرمود: «نسيمهاى رحمت پروردگارتان در ايّام روزگار شما مى‌وزد. بهوش باشيد خود را در معرض آنها قرار دهيد».«٢١» در معرض نسيم رحمت الهى قرار گرفتن از طريق پاك كردن دلها و تزكيه آن از پليدى و كدورتى كه از اخلاق نكوهيده حاصل مى‌شود و توضيحش خواهد آمد، ميسّر است. پيامبر (ص) با گفتار خود به اين بخشش اشاره فرموده است: «خدا در هر شبى به آسمان دنيا نازل مى‌شود و مى‌فرمايد: آيا دعا كننده‌اى هست تا او را اجابت كنم»«٢٢» و نيز به گفتار خود به نقل از پروردگارش: «اشتياق نيكوكاران به ديدار من بسيار است و اشتياق من به ديدار آنان بيشتر است»«٢٣» و به فرموده خداوند: «هر كه به من يك وجب نزديك شود من يك ذراع به او نزديك مى‌شوم»«٢٤» همه اين موارد اشاره دارد به اين كه انوار دانشها به سبب بخل از سوى منعم (خداوند) از دلهاى منع نشده است. خداى متعال برتر از آن است كه بخل و منع در ذات مقدسش راه داشته باشد. ليكن پليدى و تيرگى و سرگرمى دلهاست كه آنها را از انوار دانش محروم مى‌كند، دلها مانند يك ظرفند كه تا وقتى پر از آب است هوا در آن وارد نشود و در دلهاى سرگرم به غير خدا شناخت جلال خدا وارد نمى‌شود. پيامبر (ص) با گفتار خود به اين مطلب اشاره‌

«٢٠» فاطر / ٢: خداوند هر رحمتى را به روى مردم بگشايد كسى نمى تواند جلو آن را بگيرد.

«٢١» بخارى و مسلم اين حديث را روايت كرده اند و پيش از اين گذشت . طبرانى از محمّد بن مسلم با سندى ضعيف روايت را نقل كرده است چنان كه در (( الجامع الصغير )) هست .

«٢٢» اين حديث را مسلم در صحيح خود، ج ٢، ص ١٧٥ روايت كرده و در جلد دوم همين كتاب از آن سخن گفته شد.

«٢٣» عراقى گويد: براى اين حديث اصلى نيافتم جز اين كه صاحب فردوس آن را از حديث ابودردا نقل كرده و پسرش در مسند فردوس اسنادى براى آن ذكر نكرده است .

«٢٤» مسلم در صحيح جلد ٨، ص ٦٦ اين حديث را آورده است .