راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٣٨ - راه رياضت در سركوب شكمبارگى

نيست اسراف در لباس و اثاث است. بنابراين كسى كه به اسرار معرفت بيناست مى‌داند تمام اين موارد حق است ولى نسبت به حالات مختلف مردم.

شرح آفت ريا كه كسى به آن دچار مى‌شود كه ترك خوردن مشتهيات كند يا كم بخورد

بايد بدانى بر كسى كه خواسته‌هاى نفسانى را ترك مى‌كند دچار دو آفت بزرگ مى‌شود، كه از خوردن مشتهيات بزرگتر است: يكى آن كه نفس نتواند بعضى از خواسته‌ها را ترك كند و مايل به آنها باشد ولى نخواهد كه به خواستن آنها معروف شود. پس تمايل خود را پنهان بدارد و در خلوت چيزى بخورد كه در جمع نمى‌خورد و اين همان شرك پنهان است كه آفتى است بزرگ، بلكه بر بنده لازم است كه هر گاه به حب آنها گرفتار شود، آن را آشكار سازد زيرا اين صداقت است و بر فوت ثواب جهاد در كارها دلالت دارد. پنهان ساختن عيب و آشكار كردن كمالى كه مخالف آن است دو نقص متضاعف است و دروغ. با پنهان داشتن، دو دروغ محسوب مى‌شود و مستحق دو نوع عذاب است، در نتيجه خدا از آن راضى نمى‌شود مگر با دو توبه واقعى، از اين رو خدا بر منافقان سخت گرفته و فرموده است: إِنَّ الْمُنافِقِينَ في الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ من النَّارِ.«٧٧»

زيرا كافر كفر ورزيده و آن را آشكار ساخته و منافق كفر ورزيده و آن را پنهان داشته و اين پنهان داشتن كفر، خود كفرى ديگر است، زيرا چنين كسى نگاه خدا به قلب خودش را سبك شمرده و ديدن مخلوقان را بزرگ شمرده است.

پس كفر را از ظاهر خود محو و در باطن خود اثبات كرده است. بنابراين عارفان به خواسته‌هاى بلكه گناهان گرفتار مى‌شوند ولى به رياكارى و تقلّب و پنهان داشتن (عيبها) گرفتار نمى‌شوند، بلكه كمال عارف آن است كه براى خدا خواسته‌ها را ترك مى‌كند و خود ميل به چيزى را آشكار مى‌سازد تا جايگاهى كه در دل مردم دارد از بين ببرد. يكى از عارفان هر چه را مى‌خواست‌