راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٧٠ - شرح نشانههاى خوشخويى
و فرمود: «هركس را كه ثواب و كار نيك خشنودش مىسازد و كار بد ناراحتش مىكند مؤمن است.»«٩٤»
و فرمود: «براى مؤمن حلال نيست كه به برادرش با نگاهى اشاره كند كه او را بيازارد.»«٩٥»
و فرمود: «براى مسلمان حلال نيست كه مسلمانى را بترساند.»«٩٦»
و فرمود: «دو همنشين در امانت خدا مىنشينند و بر هيچ يك از آنها حلال نيست كه راز برادرش را كه از افشاى آن كراهت دارد آشكار كند.»«٩٧»
يكى از علماى اخلاق نشانههاى خوشخويى را جمع كرده گفته است:
خوشخويى اين است كه شخص پر آزرم، كم آزار، پر خير، كم مفسده، راستگو، كم حرف، پركار و كم لغزش باشد حرفهاى زايد نزند، نيكو كار، سنگين، شكيبا، خشنود، سپاسگزار، بردبار، رفيق، پاكدامن و مهربان باشد نفرين كننده، دشنام دهنده، سخنچين، فحّاش، غيبتكننده، عجول، كينهتوز، حسود و بخيل نباشد متبسّم و خوشرو باشد براى خدا دوست بدارد و براى خدا دشمن بدارد و براى خدا خشنود شود و براى خدا خشمگين چنين شخصى خوشخوست.
از پيامبر (ص) در مورد نشانههاى مؤمن و منافق سؤال شد فرمود: «كوشش مؤمن در نماز و روزه و عبادت است و كوشش منافق مانند حيوان در خوردن و نوشيدن.»«٩٨»
حاتم اصمّ گويد: مؤمن سرگرم انديشه و عبرت گرفتن است، و منافق سرگرم حرص و آرزوست مؤمن از هركس جز خدا نااميد است و منافق به
«٩٤» حديث را طبرانى در (( الكبير )) از ابوموسى اشعرى به سندى حسن روايت كرده است چنان كه در (( الجامع الصغير )) آمده است .
«٩٥» ابن مبارك اين حديث را در باب زهد و رقائق و نيكى و صله (رحم ) به صورت مرسل روايت كرده است (( (المغنى ) )) .
«٩٦» حديث را ابوداود در (سنن )، ج ٣، ص ٥٩٧. و طبرانى در (( الكبير )) روايت كرده و راويانش موثقند، و بزاز آن را از حديث ابن عمر روايت كرده است .
«٩٧» حديث را ابوالشيخ از ابن مسعود روايت كرده چنان كه در (( الجامع الصغير )) آمده است .
«٩٨» عراقى گويد براى اين ماءخذى نيافتم .