راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٦٥ - شرح عوامل حسد و منافست

ديگرى از باقى عوامل و با تعجّب گفتند: أَ بَعَثَ الله بَشَراً رَسُولًا«١٨٤» و گفتند:

لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ«١٨٥» پس خداى متعال فرمود: أَ وَ عَجِبْتُمْ أَنْ جاءَكُمْ ذِكْرٌ من رَبِّكُمْ عَلى‌ رَجُلٍ مِنْكُمْ«١٨٦».

عامل پنجم بيم از فوت شدن هدفهاست و اين قسم اختصاص به دو فرد دارد كه در يك هدف با هم رقابت دارند چرا كه هر كدام نسبت به رفيقش در مورد نعمتى كه به او كمك كند تا تنها به مقصد برسد حسد مى‌ورزد و از اين جنس است حسد ورزى دو هوو در رقابتى كه به مسائل زناشويى مربوط مى‌شود و حسد ورزى برادران در رقابت يكديگر براى جا گرفتن در دل والدين تا با آن به اهدافى چون مال و عزيز شدن دست يابند، و همچنين است حسد ورزى دو شاگرد نسبت به يك استاد براى رسيدن به مقامى در دل استاد و حسد ورزى نديمان و خاصّان شاه در جا پيدا كردن در قلب شاه تا با آن به مقام و ثروت برسند، همچنين است حسد ورزى دو واعظ در يك شهر كه يكديگر را دفع مى‌كنند هر گاه هدفشان رسيدن به مال يا پذيرفته شدن سخن آنان نزد مردم آن شهر باشد. همچنين است حسد ورزى دو عالم كه يكديگر را دفع مى‌كنند و اين سخن نسبت به گروهى از فقيه نمايان انحصار طلب صادق است چرا كه هر كدامشان مى‌خواهد در دل افراد جايى به دست آورد تا به اغراض خودش برسد.

عامل ششم عشق به رياست و جاه‌طلبى است، بى‌آن كه به وسيله آن به هدفى برسد مانند مردى كه مى‌خواهد در فنّى از فنون بى‌نظير باشد. در صورتى كه بر چنين شخصى عشق به ستايش شدن غالب آيد، شادمانى از آنچه بدان ستوده مى‌شود او را بر آن وادارد كه تصوّر كند يگانه روزگار و انسانى بى نظير است، و هر گاه بشنود كه در دورترين نقاط جهان برايش همانندى است‌