راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٢ - توضيح مثال قلب نسبت به دانشها

شريف و ربّانى است و از ديگر جواهر موجود در جهان با اين ويژگى و شرافت جدا مى‌شود. خداى متعال در گفتار خود به همين نكته اشاره مى‌كند: إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ.«٤٨» آيه اشاره مى‌كند به اين كه انسان خصوصيتى دارد كه با آن از آسمانها و زمين و كوهها ممتاز مى‌شود و به وسيله آن خاصيّت توان برداشتن امانت خداى متعال را دارد و آن شناخت خدا و توحيد است و دل هر انسانى در اصل آمادگى و توان حمل امانت را دارد، ليكن اسباب و عواملى كه ياد كرديم آن را از قيام به مسؤوليّت و رسيدن به حقيقت آنها باز مى‌دارد. از اين رو پيامبر (ص) فرموده: «هر نوزادى به فطرت (توحيد) زاده مى‌شود، جز اين كه پدر و مادرش را او يهودى، نصرانى، مجوسى بار مى‌آورند»«٤٩» و گفتار آن حضرت:

«اگر شيطانها پيرامون دل آدميان نمى‌گشتند البته آنان به ملكوت آسمانها مى‌نگريستند»«٥٠» اشاره به برخى عوامل است كه ميان دل و باطن اشيا مانع مى‌شود. به همين مطلب اشاره دارد آنچه از پيامبر (ص) روايت شده كه «سؤال شد از رسول خدا: خدا كجاست در زمين است يا در آسمان؟ فرمود: در دل بندگان مؤمنش».«٥١» در حديث است كه «خداى متعال فرمود: زمين و آسمان گنجايش مرا ندارد ولى قلب بنده مؤمن من كه نرم و نگهدارنده حقايق است گنجايش مرا دارد»«٥٢» و