راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٢٤ - آفت سيزدهم وعده دروغ است

روز بعد فراموش كردم و در روز سوّم به خدمتش رسيدم. او را در جاى خود ديدم، كه فرمود: اى جوان بر من سخت آمد كه سه روز است در انتظار توأم.«١٧٤»

به ابراهيم عرض شد: مردى با مرد ديگرى جايى را به عنوان وعدگاه معيّن مى‌كند و نمى‌آيد، فرمود: تا موقع رسيدن وقت نماز منتظر او مى‌ماند پيامبر خدا (ص): «هر گاه وعده مى‌داد مى‌فرمود: شايد.»«١٧٥» ابن مسعود هيچ وعده‌اى نمى‌داد مگر آن كه انشاء الله مى‌گفت و آن سزاوارتر است، آنگاه اگر معناى حتمى بودن وعده را دريافت بايد وفا كند، مگر اين كه غير ممكن باشد ولى اگر در موقع وعده دادن تصميم به وفا نكردن داشته باشد منافق است.

ابو هريره گويد: پيامبر خدا فرمود: «سه خصلت است كه در هر كه باشد منافق است اگر چه نماز بگزارد و روزه بگيرد و خود را مسلمان پندارد: هر گاه حرف بزند دروغ بگويد: و چون وعده دهد وفا نكند، و هر گاه امين واقع شود خيانت كند.»«١٧٦»

عبد الله بن عمر گويد: پيامبر خدا (ص) فرمود: «چهار خصلت است كه در هر كه باشد منافق است و هر كس كه يكى از آن خصلتها را داشته باشد بخشى از نفاق دارد تا آن را ترك كند: هر گاه حرف بزند دروغ بگويد، و هر گاه وعده دهد خلاف كند، و چون پيمان ببندد خيانت ورزد، و هر گاه نزاع كند مرتكب گناه شود.»«١٧٧» اين حديث در مورد كسى است كه وعده دهد و قصد خلف وعده داشته باشد امّا كسى كه تصميم دارد به وعده وفا كند و به سبب عذرى نتواند، منافق نيست، اگر چه به ظاهر حكم نفاق بر او جارى است ليكن لازم است از ظاهر نفاق نيز بپرهيزد چنان كه از نفاق واقعى دورى مى‌كند و