راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٥٠ - وظيفه مريد در ازدواج كردن و ترك آن
نشان راستى ارادت او در ازدواج اين است كه با زن فقير با ايمان ازدواج كند و دنبال زن ثروتمند نباشد. يكى از بزرگان گويد: هركه با زن ثروتمند ازدواج كند به پنج خصلت دچار شود: سنگينى مهر، به تأخير افتادن عروسى، از دست دادن چاكران، و خرج بسيار و هر گاه قصد طلاق دادنش را بكند از ترس از دست دادن ثروتش نمىتواند چنين كند، در حالى كه زن فقير بر عكس آن است. يكى از بزرگان گويد: سزاوار است زن در چهار چيز پايينتر از مرد باشد و گرنه مرد را كوچك مىشمارد: از نظر سنّ، بلندى قامت، ثروت و تبار و لازم است مرد در چهار چيز برتر از زن باشد: از نظر زيبايى، فرهنگ و دانش، اخلاق، ديندارى، و نشان راستى ارادت و اخلاص در ادامه ازدواج خلق (خوش) است. يكى از مريدها با زنى ازدواج كرد و همواره او را خدمت مىكرد تا زن شرمنده شد و از آن رفتار به پدرش شكايت برد و گفت: من از اين مرد در حيرتم، سالهاست در منزل اويم هرگز به مستراح نرفتم مگر اين كه پيش از من يا همراهم آب مىآورد. و نيز يكى از صوفيان با زنى بدخو ازدواج كرد و بر خوى بدش صبر مىكرد. به او گفتند چرا طلاقش نمىدهى؟ گفت: مىترسم با مردى ازدواج كند كه تحمّل اخلاق او را نداشته باشد و از آن زن اذيّت شود. پس اگر مريد ازدواج كند سزاوار است چنين باشد، و هرگاه بتواند ازدواج را ترك كند بهتر است و آن در صورتى است كه ازدواج او را حالت سلوك باز مىدارد.
چنان كه روايت شده محمّد بن سليمان هاشمى در آمد هر روز غلّهاش هشتاد هزار درهم بود. او به بزرگان و علماى بصره نوشت كه زنى براى ازدواج او در نظر بگيرند. همگى به اتّفاق به رابعه عدوّيه رأى دادند پس به آن زن نوشت:
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ امّا بعد خداى متعال در هر روزى صد هزار درهم از غلّه دنيا نصيبم كرده است و من براى تو [مهريّهاى] به مبلغ اين صد هزار درهم و نيز همانند آن قرار مىدهم پس به درخواست من جواب بده. رابعه به او نوشت: بسم الله الرحمن الرحيم. امّا بعد آسايش بدن با زهد در دنيا حاصل مىشود و ميل به دنيا موجب اندوه و غم است. چون نامهام به تو رسيد توشه سفر آخرتت را آماده