راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٩٦ - راه تمرين دادن كودكان

بر انسان غلبه دارد از اين رو خداى متعال فرمود: بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا.«١٣٧»

سپس خداى سبحان بيان فرموده است كه شرّ در طبيعت انسانها قديم است و بر انسان غالب و در كتب پيشين نيز ياد شده است. پس از آن خداى سبحان فرموده: إِنَّ هذا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولى‌ صُحُفِ إِبْراهِيمَ وَ مُوسى‌.«١٣٨»

اين بود راه رياضت مريدها و ترتيب آن در اين كه تدريجا به ديدار خداى سبحان نايل شوند. امّا شرح رياضت در هر صفتى بزودى خواهد آمد، زيرا بيشتر صفاتى كه بر انسان غالب است مربوط به شكم و غريزه جنسى و زبان و پس از آن خشم است كه آن در حمايت شهوتها همانند لشكرى است و آنگاه كه انسان شهوت شكمبارگى و همخوابگى را دوست بدارد و به آن انس بگيرد دنيا را دوست بدارد و جز با مال و مقام به دنيا نمى‌رسد و هرگاه مال و جاه به دست بياورد خودپسندى و تكبّر و رياست طلبى در او به وجود مى‌آيد، و هرگاه اين امور ظاهر شود و نفسش به او اجازه ندهد كه بكلّى دين را رها سازد به چيزهايى از دين چنگ مى‌زند كه در آن رياست باشد و غرور بر او غالب مى‌شود.

از اين رو بر ما واجب است پس از تقديم اين دو كتاب، بخش مهلكات را با هشت كتاب كامل كنيم.

كتابى در سركوب كردن شكمبارگى و همخوابگى، كتابى در بلاى زبان، كتابى در شكستن خشم و حسد و كينه، كتابى در نكوهش دنيا و شرح نيرنگهاى آن، كتابى در شكستن محبّت مال و نكوهش بخل، كتابى در نكوهش ريا و مقام دوستى، كتابى در تكبر و خودپسندى، و كتابى در شرح مواضع غرور و گول خوردن.

با ذكر اين هلاك كننده‌ها و آموختن راه درمان آنها مقصود ما از اين بخش، يعنى بخش هلاك كننده بپايان مى‌رسد ان‌شاءالله، زيرا آنچه در كتاب اول ياد كرديم شرح صفات دل بود كه منشأ هلاك كننده‌ها و نجات دهنده‌ها بود، و آنچه در كتاب دوّم ياد كرديم اشاره‌اى كلّى به راه مهذّب ساختن اخلاق و