است: «لم يعملها» مقصود آن است كه براى خدا ترك كرده است، امّا هر گاه تصميم بر گناهى بگيرد و به سبب غفلت يا علت ديگرى نتواند انجام دهد، چگونه برايش حسنه نوشته مى‌شود؟ در حالى كه پيامبر خدا (ص) فرمود: «مردم بر حسب نيّتهايشان محشور مى‌شوند»«١٧٧» و ما مى‌دانيم كسى كه شب تصميم بگيرد كه صبح مسلمانى را بكشد يا با زنى زنا كند و همان شب بميرد در حال اصرار بر گناه مرده است و بر طبق نيّتش محشور مى‌شود در حالى كه قصد گناهى كرده و انجام نداده است.

دليل قطعى بر اين مطلب روايتى است كه از پيامبر (ص) رسيده و فرموده است: «هرگاه دو مسلمان با شمشيرهايشان با هم برخورد كنند قاتل و مقتول هر دو در دوزخند. عرض شد: اى رسول خدا قاتل گنهكار است مقتول چه گناهى دارد؟ فرمود: مقتول نيز قصد كشتن طرف مقابل را داشت».«١٧٨»

اين روايت صراحت دارد كه مقتول فقط با قصد كشتن طرف مقابل اهل دوزخ شده با آن كه مظلوم كشته شده است. پس چگونه پندارند كه خدا (كسى را) به نيّت و قصد مؤاخذه نمى‌كند بلكه بنده در برابر هر كارى كه در اختيار اوست مؤاخذه مى‌شود، مگر اين كه با حسنه‌اى آن را جبران كند. شكستن تصميم با پشيمانى، حسنه است از اين رو (برايش) حسنه نوشته مى‌شود، ليكن اگر بر اثر مانعى گناه نكند حسنه نمى‌باشد، امّا انسان در برابر آنچه به دل خطور مى‌كند و نيز حديث نفس و رغبت زياد به گناه مؤاخذه نمى‌شود، چون اين امور در اختيار انسان نيست و مؤاخذه به اين امور تكليفى خارج از توان انسان است، به همين جهت است كه پس از نزول اين آيه: وَ إِنْ تُبْدُوا ما في أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ به الله.«١٧٩» گروهى از صحابه به خدمت پيامبر خدا آمدند و گفتند: آنچه در توان ما نيست به ما تكليف فرموديد، در نفس يكى از ما چيزى پديد مى‌آيد

«١٧٧» اين حديث را ابن ماجه به شماره ٤٢٣٩ از حديث جابر روايت كرده است .

«١٧٨» حديث مورد اتفاق است . و ابن ماجه به شماره ٣٩٦٤ روايت كرده است .

«١٧٩» بقره / ٢٨٤: اگر آنچه در دل داريد آشكار سازيد يا پنهان خداوند شما را بر طبق آن محاسبه مى كند.