مى‌گويم: مضمون حديثى كه از پيامبر خدا (ص) در اين مورد نقل شده از ائمّه معصومين (ع) به الفاظ متعدّد روايت گرديده است و ما پيش از اين به برخى از آنها اشاره كرده‌ايم.

غزّالى مى‌گويد: حقّ اين است كه در اين مورد به ادلّه شرعى مراجعه كنيم، و آيات و اخبار نمايانگر وجود اين شرط است جز اين كه در تكاليف ظاهرى فتوا بايد در حدّى باشد كه همه مردم بتوانند آن را انجام دهند، و ممكن نيست بر همه مردم شرط كرد كه در همه نمازهاى خود حضور قلب داشته باشند، چه اين امرى است كه جميع بشر جز شمار اندكى از آن ناتوانند، بنابراين چون نمى‌توان آن را شرطى فراگير قرار داد ناگزير حضور قلب را تا آن حد كه به‌توان اين نام را بدان اطلاق كرد هر چند در يك لحظه تحقّق يابد شرط قرار داده‌اند، و سزاوارترين لحظه را براى آن زمان گفتن تكبيرة الاحرام دانسته‌اند از اين رو در اجراى اين تكليف به همين مقدار بسنده كرده‌ايم، با اين همه اميدواريم حال كسى كه در همه نمازش غافل و بى‌توجّه است مانند حال كسى نباشد كه نماز را بكلّى ترك كرده است زيرا او به ظاهر نسبت به انجام دادن عمل اقدام كرده، و هر چند در يك لحظه دل را براى آن حاضر ساخته است، و چگونه چنين نباشد در حالى كه آن كس كه از روى فراموشى بى‌وضو نماز خوانده اگر چه نمازش در پيشگاه خداوند باطل است ليكن به اندازه عملى كه انجام داده و به قدر قصور و عذرش پاداشى به او داده مى‌شود، و با وجود اين اميدوارى بيم آن است كه حال چنين كسى بدتر از حال شخصى باشد كه بكلّى نماز را ترك مى‌كند، و چگونه چنين نباشد، زيرا آن كه به خدمت حاضر شده ولى محضر پروردگار را سبك مى‌شمرد و غفلت‌زده و تحقيرآميز سخن مى‌گويد حالش بدتر از حال كسى است كه از خدمت روى مى‌گرداند. از اين رو هر گاه موجبات بيم و اميد تعارض پيدا كند و كار دشوار و خطرناك گردد مى‌توانى راه احتياط را در پيش‌گيرى و يا طريق سهل‌انگارى را اختيار كنى. با اين حال نمى‌توان با فقيهان كه به صحّت نماز در حال غفلت فتوا داده‌اند مخالفت كرد، زيرا چنان كه پيش از اين بيان شد