راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢١٦ - باب پنجم وظايف معلّم و دانشجو
خود استوار و راسخند. از اين روست كه در هنگام جنگ به عاجزان و ناتوانان اجازه داده نمىشود كه بر صف كافران هجوم برند، در حالى كه اين كار براى دليرمردان مستحبّ مىباشد. به همين سبب برخى از ضعيفان از اين نكته غفلت كرده پنداشتهاند كه بر آنان رواست كه در پارهاى سهلانگاريها كه از اقويا نقل مىشود به آنها اقتدا كنند، و نمىدانند كه وظيفه اقويا بر خلاف وظيفه ضعفاست، از اين رو يكى از بزرگان آنها گفته است: «هر كه مرا در اوّل ديد صدّيق شد، و آن كه مرا در آخر ديد زنديق گشت». چه در نهايت همه كارها به باطن بازگشت مىكند، و همه اعضا جز در اداى فرايض از كار باز مىماند، و بيننده تصوّر مىكند كه باعث آن بيكارگى و كسالت و اهمال است، هيهات كه اين حالت حاصل مقيم شدن دل در عين شهود و حضور، و ملازم بودن بر دوام ذكر است كه بهترين اعمال و عبادات به شمار مىآيد. به همين جهت است كه براى پيامبر (ص) رواست آنچه بر ديگران روا نيست، تا آن جا كه نكاح نه زن براى آن حضرت مباح شده است، زيرا نيرويى در آن بزرگوار وجود داشت كه مىتوانست ميان زنانش هر قدر زياد باشند عدالت برقرار كند، ليكن ديگران قادر به اين كار نيستند، و برقرارى عدالت ميان آنها موجب ضرر رسانيدن آنها به او مىشود، تا حدّى كه طلب رضاى آنها منجّر به معصيت پروردگار مىگردد، و اين مثل درست است كه هر كس فرشتگان را با دربانان قياس كند رستگار نمىشود.
٥- دانشجو بايد همه نوع از دانشهاى پسنديده را مورد بررسى قرار دهد،
و از مقصد و فايده آنها آگاه شود سپس اگر عمر يارى دهد بكوشد تا در همه آنها استاد و ماهر گردد، و گرنه به آنچه مهمتر است بپردازد، و خود را در آن كامل گرداند، و از ديگر علوم نيز بهرههايى به دست آورد، زيرا دانشها مددكار يكديگر و بعضى از آنها به بعضى ديگر وابسته است، و در اين حال استفاده از آنها موجب مىشود از عداوت با آن علم كه به سبب ندانستن آن ناشى مىشود رهايى حاصل گردد، زيرا مردم با چيزى كه نسبت به آن نادانند دشمنند