راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٨٦ - علّت نكوهيدگى دانشهاى ناپسند
هر موضوعى كه آن را حقّ مىداند حديثى از زبان پيامبر (ص) جعل كند، بى- شكّ اين عمل ستم و گمراهى و عامل آن مشمول هشدارى است كه از فرمايش پيامبر خدا (ص) دانسته مىشود، در آن جا كه فرموده است: «هر كس بعمد به من دروغ بندد، جايگاه خود را در آتش بداند.»، بلكه در تأويل آيات و روايات شرّ و تباهى بيشتر و بزرگتر است، زيرا اين عمل وثوق به الفاظ را از ميان مىبرد، و راه استفاده و فهم قرآن را به طور كلّى مسدود مىسازد. و اين مطلب روشن شد كه چگونه شيطان انگيزههاى مردم را دگرگون كرد تا از علوم ستوده به دانشهاى نكوهيده رو آوردند، و همه اينها بر اثر فريبكارى و تزوير علماى بد است كه اسامى علوم را تغيير دادند. بنابراين اگر با اعتماد به اسامى مشهور از اينان پيروى كنى، بىآنكه توجّه داشته باشى كه در دوران نخست اسلام، آن نام چه مدلولى داشته است مانند شخصى خواهى بود كه با پيروى از كسى كه در اين زمان حكيم ناميده مىشود طالب شرف حكمت باشد، و علّت اين امر غفلت وى از تبديل نام است.
پنجمين واژه حكمت است،
چه در اين زمان پزشك، شاعر، منجّم و حتّى فالبينها را حكيم مىخوانند، ولى حكمت همان است كه خداوند آن را در كتاب خود ستوده و فرموده است: وَ من يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً«٥٤» و پيامبر خدا (ص) فرموده است: «كلمه حكمتى كه آدمى آن را فرا گيرد، براى او از دنيا و آنچه در آن است بهتر مىباشد.» اينك بينديش حكمت عبارت از چيست؟ و اكنون به چه معنايى نقل شده است، و بقيه الفاظ را نيز بدين قياس كن، و از اين كه فريفته تزوير عالمان بد شوى بپرهيز، زيرا شرّ آنان براى دين از شرّ شيطان بدتر و بزرگتر است، چه شيطان به وسيله آنان دين را از دل مردم بيرون مىبرد. از اين رو هنگامى كه از پيامبر خدا (ص) درباره بدترين مردم پرسيدند، آن حضرت از دادن پاسخ خوددارى كرد و فرمود: «خداوندا بيامرز.»«٥٥» و
«٥٤» بقره / ٢٦٩: و كسى را كه حكمت به او داده شده بى شك خير بسيارى به او عطا شده است
«٥٥» مجمع الزوائد ج ١ ص ١٨٥ المسند الكبير بزاز الترغيب ج ١ ص ١٢٦