راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٠٦ - فصل احاديث در فضيلت علم از طريق خاصّه

٧- به محمّد (ص) شريعت و آيين يگانه پرستى را ياد داد، كه فرموده است: و يعلّمك الكتاب و الحكمة.«١٤٢»

پس علم و دانش آدم (ع) سبب شد كه فرشتگان بر او سجده كنند، و مقام و منزلت او برتر از فرشتگان باشد.

دانش خضر (ع) موجب گرديد كه موسى و يوشع (ع) شاگردى او كنند، و نسبت به او فروتنى ورزند. و اين امر از آيات قرآنى مربوط به داستان آنها استنباط مى‌شود.

دانش يوسف (ع) سبب شد كه خاندان خود را بازيابد، و زمامدار امور يك كشور شود، و به پيامبرى برگزيده گردد.

دانش داوود (ع) سبب رياست و بالا رفتن مقام او شد.

دانش سليمان (ع) سبب يافتن بلقيس و غلبه بر وى گرديد.

دانش عيسى (ع) سبب شد كه دامن پاك مادرش از تهمت زدوده شود.

دانش محمّد (ص) موجب آن است كه در روز رستاخيز از امّتش شفاعت كند.

راه بهشت در اختيار چهار تن است: عالم، زاهد، عابد و مجاهد اگر عالم در ادّعايش راستگو باشد به او حكمت و به زاهد ايمنى، و به عابد خوف، و به مجاهد تحسين عطا مى‌شود.

يكى از محقّقان«١٤٣» مى‌گويد: عالمان سه دسته‌اند: دسته‌اى خدا شناسند، ليكن به اوامر و احكام او آگاهى عميق ندارند. اين گونه دانشمندان كسانى هستند كه معرفت الهى بر دلهاى آنها چيره گشته است، و در مشاهده انوار جلال و كبريايى او فرو رفته‌اند، از اين رو مجال فرا گرفتن علم احكام را جز آنچه ضرورى آنهاست ندارند. دسته ديگر اوامر و احكام الهى را بخوبى مى‌دانند ليكن خدا را آن چنان كه بايد نمى‌شناسند اينان به حلال و حرام و دقايق احكام آگاهند، ليكن به اسرار جلال الهى وقوف ندارند. دسته سوّم آنانى هستند كه هم‌