راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٦١٣ - فصل دعاى پس از نماز

بر فرشتگان مباهات مى‌كند.»«٤٨» گشوده شدن درهاى آسمان و مواجهه حق تعالى با نمازگزار كنايه از كشفى است كه ما آن را ذكر كرديم. در تورات نوشته شده است: اى پسر آدم! عاجز نيستى از اين كه در پيشگاه من به نماز و گريه بايستى من خداوندى هستم كه به دل تو نزديكم، و در غيب نور مرا ديده‌اى. گفته‌اند: ما عقيده داريم كه اين رقّت و گريه و خشوعى كه نمازگزار در دل خود مى‌يابد بر اثر نزديكى حقّ به دل اوست، و هرگاه اين نزديكى قرب مكانى نباشد معنايى برايش نيست مگر آن كه قرب به هدايت و رحمت و برداشتن حجاب دانسته شود. گفته‌اند: هنگامى كه بنده دو ركعت نماز مى‌گزارد ده صف از فرشتگان كه هر صف شامل ده هزار فرشته است به شگفتى در مى‌آيند، و خداوند به سبب اين بنده به صد هزار فرشته مباهات مى‌فرمايد، و چون بنده در نماز خود ميان قيام و قعود و ركوع و سجود جمع كرده است لذا اين چهار مقام ميان چهل هزار فرشته تقسيم شده است، آنها كه در حال قيامند تا روز قيامت ركوع نخواهند كرد، و آنها كه در حال سجده‌اند تا روز بازپسين سر از سجده برنخواهند داشت، و حال ركوع كنندگان و نشستگان نيز به همين منوال است، زيرا آنچه از مراتب تقرّب و درجه به فرشتگان اعطا شده همواره ملازم آنهاست و پيوسته بر همان حال خواهند بود، و مرتبه قرب و درجه آنها كم يا زياد نخواهد شد از اين رو گفته‌اند: وَ ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ«٤٩». انسان در ترقّى از درجه‌اى به درجه ديگر با فرشتگان تفاوت دارد، چه انسان پيوسته به خدا تقرّب مى‌جويد و بر مراتب قرب او افزوده مى‌شود، ليكن باب افزايش بر روى فرشتگان بسته است، و هر كدام از آنها داراى رتبه و عبادتى است كه بدان مشغول بوده از آن تجاوز نمى‌كند، و به عبادت ديگرى به غير از آنچه براى آنها معيّن شده نمى‌پردازند، و از آن هم سست نمى‌شوند، چنان كه در قرآن آمده‌