راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥٠٥ - چگونگى ورود به گرمابه و آداب آن

و نيز آن حضرت فرموده است: «گرمابه بدخانه‌اى است پرده‌ها را پاره مى‌كند، و شرم را از ميان مى‌برد.»«١٤»

امام صادق (ع) فرموده است: «بدخانه‌اى است گرمابه، پرده‌ها را پاره، و عورت را آشكار مى‌كند، و نيز گرمابه خوب خانه‌اى است زيرا سوزش آتش را به ياد مى‌آورد.»«١٥»

مى‌گويم: غزّالى از جمله آدابى كه براى حمّام ذكر كرده اين است كه «انسان با احساس گرمى آن گرمى و سوزش آتش آخرت را به ياد آورد، و خود را ساعتى در فضاى گرم حمّام زندانى انگارد، و آن را با محيط سوزان جهنّم مقايسه كند، چه آن از هر خانه‌اى به جهنّم شبيه‌تر است، جايى كه زير آن آتش شعله‌ور است، و بر بالاى آن تاريكى چيره است، و از آن به خداوند پناه مى‌بريم، بلكه خردمند كسى است كه حتّى يك لحظه از ياد آخرت غافل نباشد، كه آن جاى بازگشت و قرارگاه اوست، پس به هر چيزى بنگرد چه آب و چه آتش و جز آنها بايد در آن براى او پند و عبرتى باشد، و انسان بر حسب همّت و به مقتضاى مصلحت خود به اشيا مى‌نگرد، مثلا اگر بزّاز و بافنده و بنّا و درودگرى وارد خانه‌اى آباد و مفروش شوند، چنانچه احوال آنها را بررسى كنيم مى‌بينيم بزّاز به فرشهاى خانه مى‌نگرد، و به بهاى آنها مى‌انديشد، و جولاهى در جامه‌ها خيره مى‌شود و بافت آنها را مورد دقّت قرار مى‌دهد، و نجّار به سقف مى‌نگرد، و به كيفيّت ساخت و تركيب آن فكر مى‌كند،«١٦» و بنّا به ديوارها توجّه مى‌كند و استحكام و استقامت آنها را مورد ملاحظه قرار مى‌دهد. سالك راه آخرت نيز به همين گونه است به هر چيزى كه بنگرد براى او پند و موعظه‌اى را در باب آخرت در خود دارد، و حتّى به هر چيزى كه نظر مى‌افكند خداوند راهى در آن به روى او مى‌گشايد تا از آن پند و عبرت اندوزد. اگر به سياهى بنگرد تيرگى و ظلمت گور را به ياد مى‌آورد، و اگر چشمش بر مار افتد، افعيهاى جهنّم را از خاطر مى‌گذراند،