راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٩٨ - فصل اخبارى كه از طريق خاصّه در شرافت عقل وارد شده است

است كه آن را ثقة الاسلام محمّد بن يعقوب كلينى در كافى به سند خود«١٧» به طور مرفوع از برخى از اصحاب ما روايت كرده كه پيامبر (ص) فرموده است:

«خداوند چيزى بهتر از عقل ميان بندگان تقسيم نكرده است از اين رو خواب عاقل بهتر از شب‌بيدارى جاهل، و اقامت عاقل نيكوتر از حركت جاهل براى جهاد است. خداوند پيامبر و رسولى برنينگيخته مگر آنگاه كه خرد او كامل گشته، و عقل او برتر از عقل همه امّتش باشد. و آنچه پيامبر (ص) در ضمير خود دارد، برتر از اجتهاد مجتهدان است، و هيچ بنده‌اى واجبات الهى را انجام نمى‌دهد مگر اين كه آنها را به عقل خود دريافته باشد. هيچ يك از عابدان در فضل عبادت خود به مرتبه عاقل و عقلا نمى‌رسد آنان همان صاحبدلانند كه خداوند درباره آنها فرموده است: وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ«١٨».

و به سند خود از اصبغ بن نباته از على (ع) روايت مى‌كند، كه فرموده است: «جبرئيل (ع) بر آدم (ع) فرود آمد، و گفت اى آدم من مأمورم تو را ميان سه چيز مخيّر گردانم، يكى را برگزين و دو تا را واگذار آدم گفت: اى جبرئيل آن سه چيز كدامند؟ گفت: عقل، حيا و دين. آدم (ع) گفت: عقل را برگزيدم. جبرئيل به حيا و دين گفت: شما بازگرديد و او را واگذاريد گفتند:

اى جبرئيل ما دستور داريم كه عقل هر كجا باشد همراه او باشيم، جبرئيل گفت:

به دستورى كه داريد عمل كنيد، و بالا رفت.»«١٩»

و به سند خود به طور مرفوع از سهل بن زياد روايت كرده كه گفته است:

امير مؤمنان (ع) فرمود: «خرد پوششى پنهانى و فضل، جمالى آشكار است نقيصه اخلاقى‌ات را با فضل خود بپوشان، و به وسيله خرد خويش با هوسهايت مبارزه كن تا دوستى ديگران به تو تسليم و محبّت آنان نسبت به تو ظاهر شود.»«٢٠»