راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٦٩ - علّت نكوهيدگى دانشهاى ناپسند

بايد آنها را دارا باشند اسرار و لطايفى است كه عقل توانايى درك آنها را ندارد، آن چنان كه در خواصّ احجار امورى است كه علّت و كيفيّت آنها بر صنعتگران پوشيده است. حتّى كسى نمى‌تواند بداند به چه سبب مغناطيس آهن را جذب مى‌كند. شگفتيها و غرايبى كه در عقايد و اعمال وجود دارد، و موجب صفاى دل و طهارت و پاكيزگى و اصلاح آن مى‌شوند، تا

انسان به درگاه حقّ تعالى تقرّب يابد، و در معرض نفحات فضل او قرار گيرد، خيلى بيشتر و مهمّتر از عجايبى است كه در داروها و گياهان است. و همچنان كه خردها از درك منافع داروها عاجز است، با اين كه راه تجربه استفاده از آنها باز است. همچنين انسان از ادراك آنچه براى زندگانى آخرت سودمند مى‌باشد نيز ناتوان است چرا كه راهى براى تجربه آنها وجود ندارد تنها در صورتى مى‌توان آنها را مورد آزمايش قرار داد، كه يكى از مردگان به سوى ما بازگردد، و ما را از اعمالى كه مقبول و سودمند، و مايه تقرّب به درگاه الهى است، و افعالى كه موجب دورى از اوست آگاه سازد. وضع عقايد نيز به همين گونه است. و نمى‌توان اميد آزمايش آنها را داشت، بنابراين از فوايد عقل همين بس است كه تو را به صدق گفتار پيامبر (ص) راهنمايى مى‌كند، و موارد اشارات آن حضرت را به تو مى‌فهماند، پس عقل را از عمل و تصرّف معزول كن و پيروى پيامبر (ص) را پيشه خود ساز كه جز بدان نجات نمى‌يابى. به همين سبب پيامبر (ص) فرموده است: «پاره‌اى از دانشها نادانى و برخى از سخنها ناتوانى است.»«١٧» روشن است كه دانش جهل نيست، ليكن اين دانش ضررهاى جهل را بر انسان وارد مى‌كند.

پيامبر فرموده است: «توفيق اندك بهتر از علم بسيار است.»«١٨»