و ملاعنه كه واجب شود،به نزديك ما به دعوى مشاهده زنا واجب شود يا به نفى حمل،و مذهب مالك همين [٢]است.و ابو حنيفه و شافعى گفتند:به دعوى زنا مطلق بر زن ملاعنه واجب شود،اگر مرد و زن هر دو سپيد [٣]باشند زن فرزندى سياه آرد،يا هر دو سياه باشند و زن فرزندى سپيد [٤]آرد نفى نشايد [٥]كردن فرزند را به اين تهمت و نه نيز ملاعنه واجب شود.شافعى را در اين دو قول است:يكى چنين كه ما گفتيم،و دگر آن‌كه:مرد لال را-چون او را-اشارتى مفهوم و كنايتى معقول باشد همۀ عقود او صحيح باشد از نكاح و طلاق و قذف و لعان و سوگند و جز آن،و بيشتر فقها خلاف كردند،الفاظ لعان معتبر است به نزديك ما چنان كه در قرآن است،اگر چيزى از آن كم باشد روا نبود و حكم ملاعنه به آن ثابت نشود و فرقت حاصل نيايد [٦]،اگر حاكم حكم كند به آن و اگر نكند،و شافعى همين [٧]گفت.و ابو حنيفه گفت:اگر بيشتر الفاظ بيارد و كمتر رها كند،و حاكم حكم كند فرقت حاصل شود،و اگر حكم نكند فرقت [٨]نباشد،جز آن‌كه حاكم را نشايد تا حكم كند.

و تلفيظ [٩]لعان به چهار چيز باشد:به لفظ،و موضع،و وقت،و جمع.

امّا الفاظ:آنچه قرآن به آن ناطق است.

و امّا موضع:اشرف [١٠]بقعة فى البلد،به مكّه در مسجد الحرام،و به مدينه در مسجد رسول،و شهرهاى [١١]ديگر در مساجد شريف.

و امّا وقت:بعد صلاة العصر،چنان كه در خبر شريك آمد.

و اما جمع:چنان كه در اين خبر آمد كه،رسول-عليه السّلام-فرمود تا بگفتند:

الصّلاة جامعة، و شافعى همين گفت:و ابو حنيفه گفت:اين تلفيظ [١٢]معتبر نيست.

ترتيب در لعان واجب است،ابتدا به ملاعنه مرد كند آنگه زن،اگر مرد ابتدا

[١] .اساس:ندارد،از آط افزوده شد.

[٧] [٢] .مه:هم اين،كه اين جا مناسبتر مى‌نمايد.

[٤] [٣] .آج،لب،آل:سفيد.

[٥] .همۀ نسخه بدلها+حاصل.

[٦] .مه+سواء.

[٨] .مه+حاصل.

[١٢] [٩] .همۀ نسخه بدلها:تغليظ.

[١٠] .آج،لب،آل:اشراف.

[١١] .همۀ نسخه بدلها:و به مسجدهاى.