روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٣ - ترجمه

مفسّران در معنى آيت خلاف كردند،بعضى گفتند معنى آن است كه:خداى تعالى مبالات نكند به جان [١]شما اگر نه عبادت و دعاى شما باشد،و مثله قوله تعالى:

وَ مٰا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاّٰ لِيَعْبُدُونِ [٢]،و اين قول عبد اللّه عبّاس و مجاهد است.

و بعضى دگر گفتند:معنى آن است كه،شما را به نزديك خداى منزلت به دعاست، اگر دعا نباشد شما را خداى مبالات نكند به آن‌كه شما را هلاك كند.ضحّاك گفت:معنى آن است كه،خداى تعالى مبالات نكند به مغفرت و آمرزش شما اگر نه دعاى شماست اصنام را بدون او،و مثله قوله: مٰا يَفْعَلُ اللّٰهُ بِعَذٰابِكُمْ إِنْ شَكَرْتُمْ وَ آمَنْتُمْ [٣].

وليد بن الوليد گفت:معنى آن است كه،خداى تعالى بندگان را گفت:من شما را نه به آن آفريدم كه مرا به شما حاجتى بود [٤]،و لكن تا از من بخواهى و مرا دعا كنى تا شما را بيامرزم و حاجت شما روا كنم. فَقَدْ كَذَّبْتُمْ ،شما كه كافرانى مرا و پيغام مرا به دروغ داشتى.

و عبد اللّه عبّاس خواند:فقد كذّب الكافرون،و عبد اللّه زبير همچنين خواند،و اين شاذّ است. فَسَوْفَ يَكُونُ لِزٰاماً ،اى فسوف يكون تكذيبكم [٥]لزاما.عبد اللّه عبّاس گفت:موتا،تكذيب شما مرگ خواهد بودن.ابن زيد گفت:قتالا.ابو عبيده گفت:

هلاكا،و انشد:

فامّا ينجو من حتف ارض فقد لقيا حتوفهما لزاما
بعضى دگر گفتند:فيكون [٦]جزاء ملازما،اين چه [٧]مى‌كنى جزاى آن ملازم خواهد بودن با شما از خير و شرّ.

ابن جرير گفت:عذابا دائما،جزاى اين كفر شما و تكذيب شما عذابى دائم خواهد بودن و قتلى [٨]ذريع و فناى متتابع،چنان كه ابو ذؤيب گفت-شعر: