و آنان را كه عمل صالح كنند تا خليفه كند [١]ايشان را در زمين چنان كه كرد خليفه [٢]آنان را كه پيش ايشان بودند و تمكين كند [٣]ايشان را دين آنان كه بپسنديد [٤]براى ايشان،و بدل كند [٥]ايشان را از پس ترسشان ايمنى كه مرا پرستند،انباز نگيرند به من چيزى،و هركه كافر شود پس از آن ايشان فاسقان‌اند [٦].

و به‌پاى‌دارى نماز و بدهى زكات و فرمان برى پيغامبر را تا باشد كه بر شما رحمت كنند.

مپندارى آنان را كه كافر شدند به عاجزكننده‌اند [٧]در زمين و جاى ايشان دوزخ [٨]،و بد جايى [٩]است آن.

قوله تبارك و تعالى: وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمٰالُهُمْ كَسَرٰابٍ بِقِيعَةٍ ،حق‌تعالى در اين آيت مثل زد و تشبيه كرد اعمال كافران را در نفى ثبات و قبول و وقوع به موقع خود به سراب آب‌نماى،گفت:آنان كه كافر شدند اعمال ايشان چون[١٠٨-پ]سرابى است،و سراب آن باشد كه مردم در بيابان به گرمگاه[نگاه] [١٠]بكند،سپيدى [١١]زمين شوره آفتاب در او شعاع افگنده بود گمان برد كه آب است،و براى آن سراب خواندند [١٢]كه يتسرّب كالماء،اى يجري. بِقِيعَةٍ ،جمع قاع،كجيرة و جار.و«قاع»، زمين فراخ ساده باشد،و يجمع ايضا على اقواع و قيعان.آنگه به آن جاى رسد چيزى نبيند،همچنين عمل كافر او گمان برد كه چيزى مى‌كند چنان كه گفت: ...وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً [١٣]،ايشان گمان برند كه كارى نكو مى‌كنند،چون به وقت جزا [١٤]هيچ محصول نباشد آن را به آنچه گمان برده باشند به خلاف آن باشد،و

[١] .آط،آب،مش:بدل گردانند.

[٢] .آط:كه بدل گردانيدن،آب،مش:كه بدل گردانيدند.

[٣] .آط،آب،آج،لب،آل،مش:دستگاه داد.

[٤] .آط،آب،آج:بپسنديدند.

[٥] .آج،لب،آل:بدل گردانيد.

[٦] .آط،آب،آج،لب،آل،مش:تباه‌كاران.

[٧] .آط،آب،آج،لب،آل،مش:فوت‌شدندگان.

[٨] .آط،آب،آج،لب:آتش است.

[٩] .آط،آب،آج،لب،آل:و بد بازگشتنى.

[١٠] .اساس:ندارد،از آط،افزوده شد.

[١١] .آج،لب،آل:سفيدى.

[١٢] .همۀ نسخه بدلها:سرايش خوانند.

[١٣] .سورۀ كهف(١٨)آيۀ ١٠٤.

[١٤] .همۀ نسخه بدلها+رسد.