روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٢٢ - ترجمه
باشد شما را،يعنى [١]رجوع و بازگشتن از تهمت دورتر باشد،و بهتر [٢]و صالحتر. وَ اللّٰهُ بِمٰا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ ،و خداى عالم است به آنچه شما كنى.
گفتند [٣]:چون اين آيت آمد،بعضى صحابه گفتند:يا رسول اللّه!پس اين خانات و مساكن كه در راه شام هست كه در آنجا كس نباشد،آنجا نيز نرويم بىدستورى ؟خداى تعالى اين آيت فرستاد: لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنٰاحٌ ،بر شما بزهاى نيست كه در خانهها شوى كه مسكون نباشد،[٩٨-ر]و نه سرايها مسكن باشد[و در آنجا كس نباشد] [٤]. فِيهٰا مَتٰاعٌ لَكُمْ ،و متاعى از آن شما در آنجا باشد،اگر در آنجا روى بىدستورى روا باشد.
مفسّران در آن [٥]بيوت خلاف كردند،قتاده گفت:مراد كاروانسرايهاست و جايى كه متاع باشد و مشترك،و خانههايى [٦]كه براى سايله و رهگذريان بنا كرده باشند كه غربا در آنجا روند و آنجا متاع خود بنهند.
مجاهد گفت:در راه مدينه خانههاست [٧]كه ايشان پالان و آلت شتر [٨]آنجا بنهادندى،و راهها ايمن بودى كس بر نداشتى.گفتند:آنجا نيز به دستورى در رويم؟خداى تعالى گفت:آنجا رواست كه بىدستورى در روى.
محمّد بن الحنفيّة-رضى اللّه عنه-گفت:خانههاى مكّه خواست: سَوٰاءً الْعٰاكِفُ فِيهِ وَ الْبٰادِ [٩]... ،و حضرى و بدوى در او يكى باشد.ضحّاك گفت:
خرباتى [١٠]است كه مسافر در او [١١]فروآيد تابستان و زمستان.عطا گفت:مراد مزابل است كه در آنجا قضاى حاجت كنند.ابن زيد گفت:انبار خانههاست [١٢]كه در بازار [١٣]و كاروانسرايها باشد.ابن جريج گفت:بر عموم هر خانه است كه در او كس نباشد،براى آنكه استيناس براى آن مىبايد [١٤]تا هجوم نكنند بر عورتى از عورات.
[١] .همۀ نسخه بدلها+و.
[٢] .آج،لب+باشد.
[٣] .همۀ نسخه بدلها:گفت.
[٤] .اساس:ندارد،از آط،افزوده شد.
[٥] .ديگر نسخه بدلها:ندارد.
[٦] .آط،آب:جايها،آز،آل،مش:جايى.
[٧] .همۀ نسخه بدلها:جايها.
[٨] .همۀ نسخه بدلها،بجز مش:اشتر.
[٩] .سورۀ حج(٢٢)آيۀ ٢٥.
[١٠] .آط،آج،آل:حزبتى.
[١١] .همۀ نسخه بدلها:فرود.
[١٢] .همۀ نسخه بدلها+و اهريان خانهها.
[١٣] .همۀ نسخه بدلها+ها.
[١٤] .آج،لب،آل،مش+كه.