فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١٧ - بيع زمانى سعيد شريعتى
نيز بحث مفصلى ارائه نكردهاند. بنابر اين لازم است دراين باره به بحث و بررسى بپردازيم.
ب) بررسى بيع موقت
براى روشن شدن محلّ بحث لازم است ابتدا صورتهاى مختلف بيع را در مقايسه با زمان، مورد توجّه قرار دهيم. به طور كلى از مقايسه بيع با زمان، سه صورت قابل تصور است:
١.بيع عين به صورت غير موقت: در چنين بيعى، مالكيت استمرارى عين به ديگرى منتقل مىشود. بنابر اين مشترى پس از بيع، مالك دائمى مبيع خواهد بود. البته منظور از مالكيت دائمى اين نيست كه دوام مالكيت، شرط بيع باشد، به اين معنا كه مبيع براى هميشه درمالكيت مشترى باقى بماند؛ زيرا اين معنا با جعل خيار يا نقل و انتقالات بعدى كه بر مبيع صورت مىگيرد منافات دارد؛ بلكه منظور از دوام دربيع، همان ارسال مالكيت است كه دربعضى از كلمات فقها به چشم مىخورد و به تعبير منطقى، بيع دراين فرض، نسبت به دوام و استمرار، لابشرط است نه بشرط شىء؛ ولى نسبت به توقيت مالكيت، بشرط لاست. بنابر اين دراين صورت، مبيع با عقد بيع داخل درملكيت مشترى مىشود و تا وقتى كه يكى از اسباب انتقال دهنده ملكيت محقق نشده است، درملك او باقى مىماند.
٢.بيع اعيانى كه براى تعيين ميزان و مشخص شدن مقدار آن بايد از زمان استفاده كرد: مانند فروش شير يك ماهه گوسفند يا ميوه يك ساله درخت. در چنين مواردى، زمان، قيد مملوك است نه قيد ملكيت. بنابر اين، نفس تمليك، موقت نيست بلكه مملوك، مقيد به زمان شده است.
٣. بيع موقت: دراين صورت كه مورد بحث ماست تمليك به صورت موقت صورت مىگيرد؛ يعنى عين به صورت موقت به ديگرى فروخته مىشود؛ مثلا كتاب را براى مدت