ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٩٣ - ٨ - تدبر

توجه برخوردار باشد ، لذا خود عمل زير نور افكن آگاهى جريان خود را طى ميكند . اين آگاهى كار مهمى كه انجام مى دهد ، اينست كه به اضافهء روشن كردن جريان ذهنى ، موجب مى شود كه عامل كار رابطه ميان عمل ذهن و موضوع را تنظيم نمايد و از ورود اختلال برابطهء مزبور جلوگيرى نموده و در تصحيح رابطه بكوشد .
٨ - تدبر از عمليات بسيار ضرورى و مفيد ذهن ، عمل تدبر است . اين كلمه معمولا در عاقبت انديشىها بكار مى رود و خود نوعى از انديشه است كه در پيش - بينى و دقت در غايتها و پايانها و بطور كلى آنچه كه از آينده مى رسد و در معرفت و عمل عينى آدمى « در حيات معقول » اثرى مثبت يا منفى دارد ضرورت پيدا ميكند . اين عمل ذهنى براى كسانى كه مى خواهند در اين دنيا زندگى با محاسبه و خردمندانه اى داشته باشند ، ضرورى است و بهمين جهت است كه چنانكه « در شناخت از ديدگاه قرآن » خواهيم ديد از اهميت مخصوصى برخوردار است .
براى آن انسان كه وحدت شخصيت با وحدت هدف اعلاى زندگى مطرح است ، محاسبه در واقعيتها و رويدادهاى آينده كه مانند حلقه‌هاى زنجير پيوسته بگذشته و حال است فقط با ايجاد رابطهء هماهنگ ميان آن حلقه‌ها است كه حيات آدمى قابل تفسير معقول ميباشد . شرايط تدبر صحيح بسيار با اهميت است . از آن جمله : الف - تشخيص دقيق در بارهء اصول و قوانين زندگى كه از پايدارى مطلق يا نسبى برخوردارند .
ب - استقراء صحيح احتمالات كه غالبا براى تشخيص رويدادهايى كه بوجود آمدن آنها قطعى و يا مورد اطمينان است ، بوجود مى آيند .
ج - ملاحظهء پيش آمدن حوادث غير قابل محاسبه و يا محاسبه نشده كه