ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٨٦ - انواع رابطهء عملى ذهن با موضوع در پديدهء شناخت

نيست مگر اين كه منابع آن در نزد ما است و ما فرو نمى فرستيم آن را مگر با اندازهء معين ) . به اضافه آن آيه كه مى گويد : ( يَمْحُوا الله ما يَشاءُ وَيُثْبِتُ وَعِنْدَه أُمُّ الْكِتابِ ) [١] ( خداوند با مشيت خود آنچه را كه مى خواهد اثبات و آنچه را كه مى خواهد محو مى سازد ) .
اما شناخت ما در بارهء واقعياتى كه در حال حاضر در جريان است ، اگر اين واقعيات مجموعه اى از اجزاء باشند كه مقدارى از آنها گذشته و مقدارى از آنها در حال حاضر در جريان است و مقدارى ديگر در آينده به وقوع خواهد پيوست ، اگر ارتباط ميان اجزاء چنان محكم باشد كه مجموعا يك واحد را تشكيل بدهند ، شناخت ما در بارهء اجزاء گذشته با نظر به هويت آنها ، مانند شناخت به ساير رويدادهاى گذشته ميباشد كه بهيچ وجه راهى براى احتمال خلاف ندارد و اگر شناخت ما در بارهء آن اجزاء با نظر به ارتباط آنها به اجزاء حال حاضر و آينده باشد ، به اندازهء قرار گرفتن آنها در سيستم باز و امكان ارتباط با اجزاء پيش بينى نشده در معرض احتمال خلاف ميباشد .
انواع رابطهء عملى ذهن با موضوع در پديدهء شناخت [١] مقصود از اين نوع شناختها عبارتست از محصول عمل و فعاليت ذهنى كه داراى هويت كار ميباشد ، نه انعكاس و تأثر . اين فعاليتهاى ذهنى كه بسيار متنوع مى باشند ، اگر چه تابع انگيزه‌هاى درونى يا برونى بوده و هرگز بطور تصادفى بوجود نمى آيند ، ولى از نظر هويت عملى ( فونكسيونى ) كه دارند ، قابل مقايسه با انعكاس محض و تأثرات باز تابى ذهنى نمى باشند . تفاوت اساسى

[١] الرعد آيهء ٣٩ .
[١] الرعد آيهء ٣٩ .