ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٢٦ - رجوع به عالم ، ضرورت دارد

( ١ - وَما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجالًا ) [١] ( بپرسيد از اهل تذكر و علم اگر نمى دانيد ) .
در برخى از آيات اگر چه در موارد مشخصى دستور به رجوع به اهل دانش داده شده است ، ولى اين يك ارجاع تعبدى محض نيست ، بلكه ملاكش همان قانون عقلى قطعى است . مانند : ( ٦ - يا أَبَتِ إِنِّي قَدْ جاءَنِي مِنَ الْعِلْمِ ما لَمْ يَأْتِكَ فَاتَّبِعْنِي أَهْدِكَ صِراطاً سَوِيًّا ) [٢] ( اى پدر ، قطعا علمى براى من آمده است كه براى تو نيامده است ، پس از من پيروى كن تا ترا به راه مستقيم و معتدل راهنمائى كنم ) . اين آيه مربوط به حضرت ابراهيم خليل ( ع ) است . در بعضى از روايات اهل البيت چنين است .
كه منظور از « يا ابت » اى عمو بوده و پدر ابراهيم ( ع ) بت پرست نبوده است .
اين قاعدهء عقلى كه مورد قبول و پيروى همهء جوامع در همهء دورانها است ، در حقيقت دو وظيفهء حتمى را بيان ميكند : وظيفه يكم بر عهدهء نادانان است كه بايد در منتفى ساختن جهل خود تا آخرين حد ممكن بكوشند و بدانند كه زندگى جاهلانه ، مرگى است كه نمايش زندگى دارد و همين مضمون در بعضى از آيات قرآنى صريحا گوشزد شده است . و احاديث معتبر كه در بارهء اين وظيفه وارد شده است ، از حد تواتر تجاوز ميكند . مانند اطْلُبُو الْعِلْمَ مِنَ الْمَهْدِ الىَ الْلَّحْدِ ( طلب كنيد علم را از گهواره تا به گور ) طَلَبُ الْعِلْمِ فَريضَةٌ عَلى كُلّ مُسْلِمٍ [ و مسلمة در بعضى از منقولات ] ( طلب علم واجب است براى هر انسان مسلمان ) وظيفه دوم بر عهدهء دانايان است كه حتما بايد نادانان را بوسيلهء علم و معرفت روشن بسازند . آيات مربوط اين وظيفه را با كلماتى گوناگون بيان ميكند ، مانند هدايت و حكمت كه كار پيامبران و آن دانايان است كه از هدايت و حكمت برخوردارند .

[١] النحل آيهء ٤٣ و الانبياء آيهء ٧ .
[٢] مريم آيه ٤٣ .