ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٤٢ - فرضيه و نظره ( نظريه ) ( تئورى )

به مقامات عالى انسانيت بوده و از تحقق عينى كمال و رشد و ارتقاء ، براى انسانهائى كه مى خواهند به اشتياق كمال جوئى خود پاسخ مثبت بدهند ، بزرگترين سازندگى را انجام بدهند . وضع روانى و برداشت انسانها از قوانين و اصولى كه در اوراق كتابهاى جامد خشك و بيجان آرميده‌اند ، و برداشت و عكس - العمل روانى آنان در مقابل انسانهائى كه تجسمى از كمال و رشد مى باشند ، از نظر ارزش گرديدن عينى قابل مقايسه نمى باشند . بالاترين منابع براى تقليد و وابستگى وحى است كه پيامبران عظام از آن برخوردار بوده‌اند .
تفصيل اين منبع در مباحث مربوط به وحى خواهد آمد .
فرضيه و نظره ( نظريه ) ( تئورى ) معمولا در جستجوى واقعيات براى بدست آوردن آنها ، كه يك جريان جبرى در مسير علوم است ، بدون واسطه و بطور كاملا مستقيم با آن واقعيات روبرو نمى شويم . بلكه اغلب چنين است كه بايد از مقدارى پديده‌ها و روابط اولى و ثانوى عبور كنيم و احتمالاتى را كه در سر راه ما در بارهء هدفى كه منظور نموده‌ايم ، در كمال دقت بررسى نمائيم تا از موضع گيريهاى گوناگون با هدف مطلوب ارتباط برقرار كنيم تا آن گاه كه هدف مطلوب چهرهء خود را براى ما بنماياند . در چنين مسير است كه ما با فرضيه و نظره ( تئورى ) سر و كار پيدا مى كنيم . و اين حقيقت نيز مسلم است كه شناختهاى كاملا مستقيم و بىنياز از فرض و تئورى و احتمالات چه در قلمرو طبيعت شناسى و چه در قلمرو انسان شناسى با نظر به تسلسل سؤالات مربوطه بقدرى اندك است كه ادعاى علم واقعى در دو قلمرو را يك ادعاى مبالغه آميز مى نمايد . اكنون بايد ببينيم منشاء بوجود آمدن فرضيه‌ها و تئوريها چيست البته مقصود از فرضيه آن نوع از قضايا است كه از نظر تحقق عينى ، هيچ گونه شاهدى بر واقعيت آنها ديده نشده است ، بلكه شخص محقق با يك عده شرايط ذهنى و مفاهيم مناسب با