ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢١٨ - قسم چهارم - آياتى كه استناد علم و معرفت را بخداوند با وساطت واسطهها بيان ميكند

قسم چهارم - آياتى كه استناد علم و معرفت را بخداوند با وساطت واسطه‌ها بيان ميكند .
اين واسطه‌ها به دو نوع عمده تقسيم مى گردند : نوع يكم - آيات فراوانى است كه با بيانات گوناگون ، هدف خلقت وسايل درك و شناخت را مانند حواس و عقل و قلب شناخت و معرفت معرفى ميكند : از آن جمله : ( ٤ - وَالله أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالأَبْصارَ وَالأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ) [١] ( و خداوند شما را از شكمهاى مادرانتان بيرون آورد ، در حالى كه شما چيزى نمى دانستيد ، و براى شما گوش و چشمان و دلها قرار داد ، باشد كه سپاسگزار باشيد ) .
يعنى شما فرزندان آدم ، جاهل به دنيا مى آييد ، ولى براى شما وسايل درك آفريده است كه با آن وسايل از نعمت عظماى شناخت و معرفت برخوردار شويد و سپاسگزار باشيد .
نوع دوم - آياتى است كه تقوى و تصفيهء روحى را وسيلهء لطف الهى براى اعطاى شناخت و معرفت بيان مى دارد ، مانند .
( ٥ - وَاتَّقُوا الله وَيُعَلِّمُكُمُ الله ) [٢] ( بخدا تقوى بورزيد ، خدا شما را تعليم خواهد نمود ) .
و همچنين آن آياتى كه اعطاى حكمت را براى انبياء و ديگر رشد يافتگان مانند لقمان معلول حد اعلاى تقوى و وارستگى و تأدب و تخلق آنان به اخلاق اللَّه معرفى مى نمايد . چنانكه حصول شناخت در مشتى مواد طبيعى مستند بخدا است ، همچنين پايان شناخت و اصل اساسى آن كه بتواند معنائى پيدا كند ، خدا است .
آيات متعددى اين مطلب را تذكر داده است . از آن جمله : ( ١ - وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَيَقُولُنَّ الله فَأَنَّى يُؤْفَكُونَ ) [٣] ( و اگر از آنان سؤال كنى كه كيست آسمانها و

[١] النحل آيهء ٧٨ .
[٢] البقرة آيهء ٢٨٢ .
[٣] عنكبوت آيهء ٦١ .