ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٢٠ - قسم چهارم - آياتى كه استناد علم و معرفت را بخداوند با وساطت واسطهها بيان ميكند

مى كند . ترديدى نيست : ( ١ - أَ وَمَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناه وَجَعَلْنا لَه نُوراً يَمْشِي بِه فِي النَّاسِ كَمَنْ مَثَلُه فِي الظُّلُماتِ لَيْسَ بِخارِجٍ مِنْها كَذلِكَ زُيِّنَ لِلْكافِرِينَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ ) [١] ( آيا كسى كه مرده بود و ما آنرا زنده نموده و نورى براى او قرار داديم كه بوسيلهء آن در ميان جامعه حركت مى كند ، مانند كسى است كه مثل او در ظلمات فرو رفته و از آن بيرون نيست ، بدينسان براى كافران ، آنچه كه انجام مى دهند آراسته شده است ) .
چنانكه در مباحث مربوط به هدايت و نور خواهد آمد ، منظور از نور همان روشنائى معرفت است كه زندگى طبيعى آدمى را به « حيات معقول » مبدل مى سازد . و مقصود از ظلمات در اين قبيل از آيات ، جهل و غفلت و نا هشياريها است كه زندگى انسانى را تا حد زندگى جانور درنده و داراى وسائل زيادتر براى درندگى و ناتوانتر از يك مگس در فهم و شعور قواعد انسانى پايين مى آورد .
( ٢ - أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَقائِماً يَحْذَرُ ) [٢] ( بآنان بگو : آيا آنانكه مى دانند با آنانكه نمى دانند مساويند ) ( ٣ - وَما يَسْتَوِي الأَعْمى وَالْبَصِيرُ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَلَا الْمُسِيءُ قَلِيلًا ما تَتَذَكَّرُونَ ) [٣] ( و مساوى نيستند كور و بينا ، و كسانى كه ايمان آورده و عمل صالح انجام مى دهند مساوى نيستند با بد كاران ، اندكست كه متذكر شويد ) .
توضيح لازم - برخى از مردم بى اطلاع از مبانى و محتويات اسلام گمان مى كنند كه مقصود از علم در آيات قرآنى فقط علم به عقايد و احكام دينى است و شامل علوم طبيعى و رياضى و ديگر دانشهاى مفيد بشرى نمى باشد .
اين گمان بى اساس را آيات فراوانى كه در قرآن دستور اكيد به تفكر و تدبر در عالم طبيعت و موجوديت انسان مى نمايد ، كاملا مردود است . مقدار زيادى

[١] الانعام آيهء ١٢٢ .
[٢] الزمر آيهء ٩ .
[٣] المؤمن آيهء ٥٨ .