ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٠٤ - انواع عمل ذهنى در جريان شناخت با تأثرات رسوب شده در درون

منطقى بجريان مى فتد و هكذا ، گوئى ميان دو قلمرو ذهنى و عينى سدى وجود ندارد و همواره در حال ارتباط بسر مى برند . يكى از آن جريانات كه در عمليات ذهنى بسيار مؤثر است ، وجود تأثرات درونى است . مانند هيجان احساسات و عواطف و لذتها و المها با انواع گوناگونى كه دارند . جاى ترديد نيست كه عمليات ذهنى در حالات تأثر درون از امور مزبور ، نمى توانند خالص و ناب بدون آلودگى به آن تأثرات در جريان بوده باشند . تفكر و تعقل و حدس و تصديق و اذعان و قضاوت و هر گونه عمل ذهنى مانند آبى است كه از رودخانهء درون مى گذرند . و اين رودخانه ممكن است داراى موادى مضر بوده باشد كه حتما در جريان عمليات مزبور مؤثر خواهد بود . عدم مراعات اين شرط ممكن است مفيدترين عمليات ذهن را تباه بسازد و گاهى هم بصورت مضرترين عوامل شناخت و عمل در آورد .
انواع عمل ذهنى در جريان شناخت با تأثرات رسوب شده در درون درون انسانهائى كه عمليات ذهنى آنان در ما فوق مسائل زندگى مشغول فعاليت است در عوامل و چگونگى نتايج عمليات ذهنى آنان ، بسيار مؤثر ميباشد . با نظر به رابطهء كارهاى ذهنى با عناصر تشكيل دهندهء شخصيت و تأثرات پايدار و آرمانهاى آن است كه حتى مى توان طرز تفكرات و تجسيمها و تعقلهاى شخص را تا حدود زيادى تشخيص داد . بعنوان مثال كسى كه از همنوعان خود ، برداشت بدى دارد . بدون ترديد اين برداشت در توجيه فعاليتهاى ذهنى او تأثير خواهد كرد . بد بينان به طبيعت انسانى همواره در شناختهاى تحليلى و تركيبى در بارهء انسان ، از طرح كردن او بعنوان يك حقيقت بيطرف با يك حقيقت خوب ناتوان خواهند بود . منطقى را كه در شناختهاى مربوط به انسان بكار خواهد برد ، منطق توجيهى مستند به اصول و هدف گيريهاى پيش ساخته ميباشد و متأسفانه شمارهء متفكرانى كه بدون تأثرات رسوب شده و بدون عوامل