ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٠٦ - مراحل تجسيم

ذهنى محسوب مى شود . اين همان فعاليت تجسيمى است كه واقعيت جهان عينى را در ذهن دگرگون مى سازد و آن واقعيت دگرگون شده را عين واقعيت تلقى ميكند و آثار و خواص آن را مى پذيرد . گاهى اين تجسيم موجود را معدوم و معدوم را موجود ساخته ، نقيض واقعيت را با اثر و خاصيت نقيض مى پذيرد .
بعنوان مثال : در شب تاريك در دامنهء كوه كه هيچ جاندارى وجود ندارد ، شير درنده اى را تجسيم مى نمايد و نفس زنان پا بفرار مى گذارد و عرق ميكنند و جريان خون عوض مى شود و رنگش تغيير پيدا ميكند . البته اين نكته را توجه داريم كه شير درنده از عدم محض آن شير تجسيم نمى شود ، بلكه در يك فضاى خالى از هر جاندارى ، وجود شير درنده در ذهن تجسيم مى گردد . معمولىترين انواع تجسيم عبارتست از حذف و انتخاب ذهنى در واقعيت و تجسيم آن .
مراحل تجسيم ١ - اولين مرحلهء تجسيم سابقهء ذهنى تجسيم كننده در بارهء واقعيت است .
كسى كه شير درنده را نديده است ، هرگز شير درنده را در هيچ شرايطى نمى تواند مجسم نمايد .
٢ - شرايط عينى كه ذهن را براى تجسيم آماده كند ، لذا هيچ كس در يك شهر پر جمعيت در خانهء در بستهء خود ، شير درنده را تجسيم نمى كند ، در صورتى كه وجود مورچه و مگس قابل تجسيم است .
٣ - شرايط ذهنى مجسم كننده ، مانند عامل ترس يا اشتياق و علاقهء شديد به واقعيت تجسيم شده . اين عمل تجسيم هم مى تواند به ضعف و ناتوانى شخصيت مستند باشد و هم مستند به قدرت آن . تجسيمهاى مستند به ضعف معمولا آثار منفى و مضر ببار مى آورند ، زيرا ناشى از عدم تحمل واقعيتها و تحت تأثير خواسته‌هاى غير قابل تحقق مى باشند . در صورتى كه تجسيمهاى مستند به قدرت شخصيت ، نبوغها و فعاليتهاى مثبت مغز و روان را بكار مى اندازند . همهء آثار