ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٢١ - قسم چهارم - آياتى كه استناد علم و معرفت را بخداوند با وساطت واسطهها بيان ميكند

از اين آيات را در مباحث آينده مطرح خواهيم نمود .
( ٤ - قُلْ مَنْ رَبُّ السَّماواتِ وَالأَرْضِ قُلِ الله قُلْ أَ فَاتَّخَذْتُمْ مِنْ ) [١] ( بآنان بگو : آيا نابينا و بينا با هم مساويند ، يا آيا ظلمات و نور با هم مساويند ) اين مضمون در سورهء الانعام آيهء ٥٠ و فاطر آيهء ١٩ و غافر آيهء ٥٨ و هود آيهء ٢٤ نيز آمده است . اين تأكيد عاليترين عامل الهى براى درك عدم تساوى علم و جهل و عالم و جاهل و اساسىترين محرك براى تحصيل علم و معرفت و نور است كه زندگى بشرى بدون آن جز حركت يك موجود جاندار پست در روى زمين چيزى ديگر نيست .
ضرورت آماده كردن فرد و جامعه براى شناخت صحيح
ضرورت آماده كردن فرد و جامعه براى شناخت صحيح اين حقيقت كه بايد فضاى جامعهء اسلامى آمادهء بوجود آمدن شناختهاى صحيح و قابل بهره بردارى در « حيات معقول اجتماعى » بوده باشد ، جاى ترديد نيست . مى دانيم كه شناخت و معرفت با دو نوع عمده در ذهن انسانها بوجود مى آيد :
نوع يكم - شناختهاى مستقيم
نوع يكم - شناختهاى مستقيم ، شناختهاى مستقيم محصول ارتباط مستقيم انسانها با واقعيتهائى است كه شناخت آنها ضرورى يا مفيد است ، مانند ارتباط با نمودها و اجزاء و روابطى كه در طبيعت ميان آنها حكمفرماست و چنانكه در مباحث آينده مشروحا خواهيم ديد : اصرار و تأكيد آيات قرآنى براى بدست آوردن اين نوع شناختهاى مستقيم جدىتر از آنست كه بتوان تصور نمود . حتى بعضى از آن آيات ملاك تعقل و خردمندى انسان را با همين شناختها معرفى مى كند و مفهوم آنها چنين است : مردمى كه از اين شناختها بىبهره هستند ، در صورتى كه اين محروميت به خود آنان مستند باشد ، از عقل و خرد محرومند و زندگى كورانه اى دارند .

[١] الرعد آيهء ١٦ .