ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٧٠ - مسئله چهارم - هويت ذهنى روشنفكرى

ديناميسم حيات جانداران از آغاز حركت در اين كرهء خاكى احساس و صيانت خويش از تلف شدن و دفاع از حيات و آماده كردن محيط مناسب براى زندگى مطلوب خود و توليد مثل و غير ذلك تا همين لحظه كه من اين كلمات را مى نويسم ، واقعيت ثابت ( نه سكون فيزيكى و شيميائى ) دارد . اگر چه ميليارد ميلياردها جانداران سر از خاك كشيده و سپس روانهء خاك مى گردند . فضل و عدل بقول مولانا و تشنگى به كمال و شرافت انسانى ، احساس تعهد در زندگى و لزوم عدالت و مطلوبيت علم و هنر از قديمترين دورانهاى زندگى انسانى واقعيت ثابت دارند ، با اين كه ميلياردها انسان و ده‌ها تمدن و فرهنگ و جامعه‌هاى متنوع چونان مهمانان چند روزى خوان گستردهء طبيعت ، از اين مهمانسرا در گذشته‌اند .
مسئله چهارم - هويت ذهنى روشنفكرى شايد از مطالبى كه تا كنون مطرح نموديم ، هويت ذهنى روشنفكر براى ما روشن شده است ، چنانكه هويت ذهنى يك انسان مرتجع با مقابلهء تضاد با آن هويت آشكار مى شود . ولى با اين حال روشنفكرى و تاريك فكرى را هنوز بعنوان يك هويت خاصى از شناخت مطرح نكرده‌ايم . لذا اكنون به توضيح اين دو هويت ذهنى مى پردازيم : در بارهء هويت ذهنى روشنفكرى مى توانيم چنين بگوئيم : كه عبارتست از آن آگاهى مستمر كه موضوع آگاهيش ( ديدگاهش ) اصول زير بنائى واقعيات گسترده در كشش زمان است ، بدون ميخكوب شدن در پديده‌ها و عوامل جذاب واقعيات كه چونان كفهاى ناپايدار سر از آب بر مى آورند و سپس فرو مى نشينند . اين آگاهى مخلوطى از انديشهء منطقى در بارهء واقعيات و حدس و استشمام در جريان آنها است . و چون واقعيات در كشش زمان گسترده ميشوند و ثابتهائى ما فوق جزئيات و محسوسات گذران ، آن واقعيات را توجيه