ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٣٦ - نتايج آياتى كه در اين مبحث مطرح شده است

( ٣ - وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِي يَفْقَهُوا قَوْلِي ) [١] [ خداوندا ] گره از زبانم بگشا تا سخنم را بفهمند . ) ( ٤ - وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ وَجَعَلْنا عَلى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوه وَفِي آذانِهِمْ وَقْراً وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لا يُؤْمِنُوا بِها حَتَّى إِذا جاؤُكَ يُجادِلُونَكَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هذا إِلَّا أَساطِيرُ الأَوَّلِينَ ) [٢] ( و بعضى از آنان بتو گوش مى دهد و ما در دلهاى آنان پرده‌ها قرار داده‌ايم ، [ پستتر از آنند ] كه بفهمند و در گوشهاى آنان سنگينى قرار داديم [ پستتر از آنند ] كه بشنوند و هر آيه اى را كه ببينند ايمان بآن نمى آورند و آن گاه كه پيش تو آمدند جدل بازى براه مى اندازند ، آنانكه كفر ورزيده‌اند ، مى گويند : اين گفتارها جز افسانه‌هاى گذشتگان چيزى نيستند . ) ( ٥ - هُمُ الَّذِينَ يَقُولُونَ لا تُنْفِقُوا عَلى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ الله حَتَّى يَنْفَضُّوا وَلِلَّه خَزائِنُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَلكِنَّ الْمُنافِقِينَ لا يَفْقَهُونَ ) [٣] ( آنان كسانى هستند كه مى گويند : به آنانكه پيرامون رسول اللَّه را گرفته‌اند ، انفاق نكنيد تا از پيرامون او پراكنده شوند و خزينه‌هاى آسمانها و زمين [ منابع همهء عوامل معيشت ] از آن خداست ولى منافقين نمى فهمند ) .
نتايج آياتى كه در اين مبحث مطرح شده است نتيجهء يكم - كسانى كه بمقام فقاهت در دين نايل ميشوند ، با شرايطى كه در جاى خود گفته شده است ، مانند عدالت ، و آگاهى بجريان امور تكيه گاه دينى مردم مى باشند .
نتيجهء دوم - مردم معمولى كه قدرت فقاهت ندارند ، بايد بآنان مراجعه كنند . البته اين مسئله هم مسلم است كه بجهت محدوديت عمرها و امكانات يك فرد ، حتى آماده ترين محيطها براى تحصيل فقه ، فرا گيرى فقاهت در همهء

[١] طه آيه ٢٧ و ٢٨ .
[٢] الانعام آيه ٢٥ .
[٣] المنافقون آيه ٧ .