ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٧١ - نتايج آياتى كه در اين مبحث مطرح شده اند

نتايج آياتى كه در اين مبحث مطرح شده اند نتيجه يكم - هر اختلاف نظرى را كه در بارهء عقايد اصلى بروز ميكند ، نمى توان بعنوان نظرات صاحبنظران مورد چشم پوشى قرار داد . درست است كه همواره در تفسير و توضيح حقايق بجهت خصوصيات شرايط ذهنى و موضع گيريهاى معين ، اختلاف نظرهائى در ميان صاحبنظران بروز مى نمايد و مى توان گفت همين اختلاف اگر مستند به عوامل و دلايل منطقى باشد كه ناشى از برداشتهاى مخلصانه از حقايق ميباشد ، نه تنها ضررى به قلمرو معرفت بشرى وارد نمى آورد ، بلكه بسيار بسيار مفيد است ، زيرا هيچ حقيقتى وجود ندارد مگر اين كه ممكن است انسانهائى را از يكى از ابعاد و جهات متنوعش بخود جلب نمايد . آنچه كه بايد مورد اهميت قرار بگيرد ، اينست كه شناخت يك بعد و برقرار كردن ارتباط با آن ، نبايد حقيقت را در همان بعد خلاصه نمايد . اين گونه اختلاف چنانكه بعنوان روايت از پيامبر اكرم ( ص ) نقل شده است : اختلاف امّتى رحمة ( اختلاف امت من رحمت است ) نه تنها ويرانگر نيست ، بلكه كاملا سازنده ميباشد . از يك ديدگاه عميق تر مى توان گفت : آراء و عقايدى كه با نظر به ابعاد و جهات مختلف يك حقيقت بروز ميكند ، در حقيقت تكميل كنندهء همديگر مى باشند و اين يك ضرورت معرفتى است كه بايد طبق محاسبات منطقى براى بارور ساختن تفكرات و ادراكات در پيرامون ابعاد حقايق در روشهاى تعليم و تربيتى منظور گردد . اين مضمون را همه شنيده‌ايم كه : الطَّرق الى اللَّه بعدد انفاس الخلائق < شعر > هر دل سوزان هزاران راه دارد سوى تو اين همه ره را تو پايانى ندانم كيستى < / شعر > على صائبى تبريزى با اين كه ذات پاك خداوندى از هر گونه تكثر منزه است ، با اين حال يك انسان مى تواند با دريافت عدالت مطلقهء خداوندى راهى پيشگاه او شود .
انسان ديگر با درك اين صفت خداوندى كه بوجود آورندهء قانون در جهان