احكام عبادات - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٥٠١ - مصرف زكات

سالانه خود و خانواده‌اش، ناتوان باشد.

امّا مسكين كسى است كه وضعيّتش بدتر و سخت‌تر از فقير است.

٢- كسى كه منبع درآمد دارد مانند زمين كشاورزى، يا دامدارى، يا مستغلاتى كه درآمد مستمرّ دارد، يا كارى ادارى، يا كسب وتجارت و يا سرمايه‌اى براى استفاده و سودآورى و مانند آن، و اين درآمدها مخارج سالانه او را كفايت كند، جايز نيست زكات بگيردامّا اگر عوايد او كفايت نمى‌كند، به همان اندازه‌اى كه كم دارد مى‌تواند از زكات بگيرد.

٣- كسى كه سرمايه يا وسايل و ابزار آلات صنعتى دارد كه با آنها كار مى‌كند وعوايد آن را براى مخارج خود مصرف مى‌نمايد ولى‌اين عوايد همه مخارج سال او را كفايت نمى‌كند، واجب نيست كه از سرمايه‌اش مصرف كند يا ابزار آلات ووسايل كارش را بفروشدبلكه مى‌تواند آنها را براى ادامه كار و كسب درآمد و سود، نگهدارد و بقيّه مخارج سال خود را از زكات بگيرد.

٤- مى‌توان به فقير و مسكين از زكات، در يك نوبت به حدّى داد كه از مخارج خود او وخانواده‌اش بيشتر شود و احوط آن است‌كه به دادن مقدار مخارج سالانه‌اش اكتفا شود امّا اگر چند نوبت به او زكات داده شود تا آنجا كه مخارج يكسال كامل او تأمين گردد، ديگر دادن زكات به او جايز نيست.

٥- داشتن منزل مسكونى و خدمتكار و وسيله نقليّه (اسب يا ماشين يا ...) واثاث و لوازم منزل و لباس ومانند آن كه‌متناسب با شخصيّت و وضعيّت اجتماعى او باشد، مانع از دادن زكات نيست در صورتيكه درآمد او مخارج سالانه‌اش را كفايت نكند. بلكه اگر فقير وسايل و لوازم فوق را نداشته باشد، مى‌توان از زكات به اندازه‌اى به او داد كه هم مخارج سالانه‌اش را تأمين نمايد وهم‌به او امكان دهد كه مناسب با وضعيّت اجتماعى خود در شهر و كشورش، براى خود لوازم زندگى تهيه كند.

٦- اگر كسى منزل مسكونى بالاتر از حدّ نياز و شأن اجتماعى خود يا منزلهاى متعدّدى كه‌به آنها احتياج ندارد يا ماشين‌ها و وسايل و لوازم بيشتر از نيازمنديهاى معمولى خود داشته باشد، واجب است زكات نگيرد زيرامى‌تواند با فروختن مقدار اضافه بر نياز، زندگى خود را تأمين كند.

٧- فقيرى كه مى‌تواند شغل و صنعتى ياد بگيرد كه زندگى‌اش را تأمين كند، بنابر احتياط واجب بايد ياد بگيرد و بر زكات متّكى‌نباشد ولى در مدّت زمانى كه مشغول يادگرفتن است، اگر در عرف فقير محسوب شود هر چند با عدم توانايى قرض گرفتن، مى‌تواندزكات بگيرد.

٨- اگر فقير شغل يا كار فنّى دارد كه مى‌تواند او را بى‌نياز گرداند امّا وسايل مورد نياز كار از قبيل: جا و ابزار و دستگاههاى لازم راندارد، جايز است زكات بگيرد و بهتر اين است كه آن مقدار زكات بگيرد كه با آن بتواند وسايل كار تهيه كند بخصوص در صورتيكه‌مبلغ مورد نياز