احكام عبادات - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٥٤ - احكام شك در شبهه محصوره و غير محصوره
كه احتمال برخورد هريك از آنها با نجس بسيار اندك شود، دراين صورت جايز است كه ازبرخى از اطراف شبهه استفاده كند مثلًا اگر بدانيم كه نقطه كوچكى از يك باغ بزرگ نجس شدهاستآيا بايد از همه باغ اجتناب كرد؟ هرگز، زيرا اطراف شبهه، غير محصوره و نامحدود استو احتمال برخورد با نجس بسيار اندك است كه عقلا به آن اعتنا نمىورزند.
همچنيناستاگر يكىاز دوطرف شبهه دوراز دسترس شما بوده ومورد استفاده شمانمىباشد، مثل اينكه بدانى نجاست يا به لباس شما برخورد كرده يا به لباس يكى از عابرين درمسير راه، به اين شك نبايد اعتنا نمايى زيرا آن لباس ديگر اصلًا ارتباطى با شما و اهمّيتى براى شما ندارد.
همچنين اگر بدانى كه اين ظرف نجس است يا آن ظرفى كه قبلًا آب آن ريخته است، واجبنيست از اين ظرف اجتناب كنى زيرا آب ظرف قبلى به طور كلّى از بين رفته و از محل ابتلاىشما خارج شده است.
بدين ترتيب اجتناباز دو يا چند طرف شبهه در صورتى واجباست كه دو شرط موجودباشد:
الف- شبهه در يك دايره محدود باشد كه «شبهه محصوره» ناميده مىشود.
ب- اطراف شبهه مورد «ابتلا» و نياز شما باشد. اگر اين دو شرط موجود نباشداجتناب كردن از اطراف شبهه واجب نيست.
فروع اين مسأله بشرح ذيل بيان مىشود:
١- بنابر احتياط در صورتيكه شرايط ياد شده وجود نداشته باشد، مىتوان تنها از بعضى ازاطراف شبهه استفاده كرد نه از همه اطراف.
٢- اگر كسى آبى كه محكوم به پاك بودن و مباح بودن است نيابد، بايد تيمّم كند و با تيمّمنماز بخواند.
٣- اگر بدانيم كه گوشه نامعلومى از فرش نجس است بنابر احتياط هر چيزى كه با رطوبتبه هر جاى فرش برخورد كند، بايد تطهير شود و همچنين اگر بدانيم كه يكى از دو ظرف نجساست، بنابر احوط از هر چيزى كه با يكى از آن دو با رطوبت برخورد كند بايد اجتناب گردد.
٤- اگر در يكى از دو ظرف، نجاست بيفتد امّا معلوم نباشد كه كدام يك است، ازهيچكدام نبايد وضو گرفته شود بلكه اگر آب ديگر نيابد، بايد تيمّم كند و اوْلى اين است كه بهتبعيّتاز حديث منقول، آب هر دو را بريزد.
همچنين اگر بداند كه يكى از دو ظرف يا يكى از دو مكان، غصبى يا نجس است، نبايد ازهيچ كدام استفاده كند.
٥- اگر بداند كه آب يكىاز دوظرف، مضافاست، بايد با آب هردوظرف وضوبگيردوهمچنين است اگر بيش از دو ظرف باشد در صورتيكه موجب حرج و دشوارى نشود و گرنهبايد تيمّم كند.