٣- عقل: بر ديوانه‌اى كه مفهوم روزه را درك نمى‌كند روزه گرفتن واجب نيست، و اگر در زمانى از روز به خود بيايد و قبلًا هم‌امساك نموده باشد، احتياط آن است كه امساك كند، وشخص مست و بيهوش هم ملحق به ديوانه است.

٤- طهارت در تمام روز: روزه بر زن در حال قاعدگى و نفاس واجب نيست، واگر لحظه‌اى قبل‌از غروب خون ببيند و يا حالت‌قاعدگى و نفاس به اندازه اندكى تا بعداز طلوع فجر ادامه يابد، روزه باطل مى‌گردد، و بايد قضاى آن را بجا آورد.

امّا زن مستحاضه، لازم است كه دستور غسل خود را رعايت كند، و روزه‌اش در صورتى درست خواهد بود كه غسلهاى روز را بجاآورده باشد. و كسى كه عمداً تا صبح به حالت جنابت در ماه رمضان باقى بماند بايد از مبطلات روزه خوددارى نموده و قضاى آن روز راهم بجا آورد.

٥- در وطن يا مقيم بودن: كسى كه مسافر مى‌باشد بايد روزه‌اش را بخورد وواجب است كه در روزهاى ديگر قضاى روزه‌هايش رابجا آورد، و اگر نداند كه روزه گرفتن در حال مسافرت حرام و باطل است و روزه بگيرد، روزه‌اش صحيح است و كفايت مى‌كند، و اگرده روز قصد ماندن در جايى نمايد بايد روزه بگيرد، ونيز كسى كه براى معصيت سفر كند و يا مسافرت شغل او باشد مانند راننده بايدروزه بگيرد و همچنين كسى كه سى روز در جايى مردّد بماند، يعنى طى سى روز نداند كه مى‌ماند يا مسافرت مى‌كند.

احكام ديگر مسافرت كه در بحث نماز ذكر شده است در روزه نيز جارى مى‌باشد.

آرى! از ممنوع بودن روزه در مسافرت استثنا شده است سه روز روزه گرفتن حاجى به جاى قربانى اگر به آن دسترسى نداشته باشد، همچنين براى كسى كه قبل‌از غروب از سرزمين عرفات كوچ نمايد و يك شتر نداشته باشد كه بعنوان كفاره قربانى كند چنين كسى لازم‌است ١٨ روز در عوض قربانى شتر، روزه بگيرد.

امّا كسى كه نذر كند روز معيّنى را چه در سفر و چه در وطن، روزه بگيرد، مانند كسى كه نذر كرده باشد در هر جمعه روزه‌بگيرد، در روايت آمده است كه روزه آن روز، درهر حال، واجب است و مشهور فقها به اين روايت عمل نموده‌اند.

دو مسأله:

اوّل- كسى كه بعداز ظهر مسافرت كند نبايد روزه‌اش را بخورد.

دوّم- مسافر اگر قبل‌از ظهر به وطن يا محلّ اقامتش برسد و مفطرى بجا نياورده باشد، بايد آن روز را روزه بگيرد.