مرگ صرفاً يك نوع سفر است و مرحله بعد از مرگ، بسيار بزرگتر از مرگ است. و با تذكّر هميشگى مرگ است كه انسان براى‌دوره بعد از آن كار و تلاش مى‌كند. و با يادآورى مرگ است كه انسان ارزش زندگى دنيوى را مى‌فهمد، و درك مى‌كند كه اين فرصت، بازگشت ناپذير و غير قابل تعويض است، و تنها در اين حالت است كه او در حيات دنيوى خود بدون تضييع وقت و از دست دادن‌فرصت، كار و تلاش مى‌كند، شبها را- جز اندكى- به عبادت و نماز مى‌پردازد؛ در سحرگاهان از خداى خود آمرزش مى‌طلبد؛ از مساكين و ايتام و فقرا دست‌گيرى به عمل مى‌آورد. امّا كسى كه مرگ را فراموش‌كند، او چنان خواهد بود كه خداوند مى‌فرمايد:

(كَلَّا بَلْ لَا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ* وَلَا تَحَاضُّونَ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ* وَتَأْكُلُونَ التُّرَاثَ أَكْلًا لَمّاً* وَتُحِبُّونَ الْمَالَ‌حُبّاً جَمّاً* كَلَّا إِذَا دُكَّتِ الْأَرْضُ دَكّاً دَكّاً* وَجَاءَ رَبُّكَ وَالْمَلَكُ صَفّاً صَفّاً* وَجِاْى‌ءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ يَتَذَكَّرُ الْإِنسَانُ وَأَنَّى لَهُ‌الذِّكْرَى‌ [٢]

«چنان نيست (كه شما مى‌پنداريد)، شما يتيمان را گرامى نمى‌داريد* ويكديگر را بر اطعام مستمندان تشويق‌نمى‌كنيد* و ميراث را (از راه مشروع و نامشروع) جمع كرده مى‌خوريد* و مال وثروت را بسيار دوست داريد (و به خاطرآن گناهان زيادى مرتكب مى‌شويد)* چنان نيست (كه آنها مى‌پندارند)! در آن هنگام كه زمين سخت در هم كوبيده شود* و فرمان پرودگارت فرا رسد و فرشتگان صف در صف حاضر شوند* و در آن روز جهنّم را حاضر مى‌كنند. در آن روز انسان متذكر مى‌شود، اما اين تذكر چه سودى براى او خواهد داشت؟»

يادآورى مرگ، زندگى را براى تو آسانتر مى‌گرداند، بلكه تو را مسلّط بر زندگى قرار مى‌دهد زيرا زندگى در دنيا، تنها يك مرحله‌و يك دوره‌اى كوتاه از مسير طولانى ماست. پس چرا در از دست دادن آن متأسف شويم؟ و چرا از آنچه كه از امور دنيايى به ما داده‌شده، دچار غرور ونخوت گرديم؟ و چرا طالبان دنيا اين همه بى‌تابى و نگرانى پيدا مى‌كنند و اگر دنيا را از دست بدهند، بى‌قرار وبيمناك مى‌شوند و اگر هم بدست بياورند، حريص و بخيل مى‌گردند؟

مجموعه فضيلتها، آداب خير و صفات نيك، در وجود كسانيكه به مرگ ايمان دارند

[١] سوره فجر، آيات ٢٧- ٣٠.

[٢] سوره فجر، آيات ١٧- ٢٣.