بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٥٩ - اصطلاحات در كلمه«لا بشرط»
بوجود واحد من هذه الاعتبارات و لا تعيّن له مستقلّ غير تعيّناتها، و الّا لمّا كان مقسما.
٣- لا بشرط قسمي، و هو الاعتبار الثّالث من اعتبارات الماهيّة المقيسة الى ما هو خارج عن ذاتها.
فاتّضح انّ (الماهيّة المهملة) شيئ و (اللّابشرط المقسمي) شيئ آخر. كما اتّضح ايضا انّ الثّاني لا معنى لأن يجعل من اعتبارات الماهيّة على وجه يثبت حكم للماهيّة باعتباره، او يوضع له لفظ بحسبه.
ترجمه:
اصطلاحات در كلمه «لا بشرط»
در كلمه « لا بشرط» سه اصطلاح وجود دارد:
١- لا بشرط از هرشيئى كه خارج از ماهيّت و ذاتيّات آن مىباشد و آن ماهيّت من حيث هى هى است كه در آن نظر فقط بر ذات و ذاتيّات ماهيّت بوده و بماهيّت مهمله از آن نيز تعبير مىكنند.
٢- لا بشرط مقسمى و آن ماهيّتى است كه مقسم اعتبارات سهگانه (بشرط شيئ، بشرط لا، لا بشرط قسمى) مىباشد يعنى ماهيّتى است كه آنرا با آنچه خارج از ذاتش هست مىسنجيم.
و مراد از « لا بشرط» در اينجا لا بشرط از اعتبارات سهگانه مىباشد باينمعنا كه ماهيّت را ملاحظه كنيم در حاليكه نه اعتبار بشرط شيئ در آن لحاظ گردد و نه بشرط لا و نه لا بشرط بودن نه اينكه مقصود لا بشرط بطور مطلق بوده و هيچ قيد و حيثيّتى غير از اعتبارات سهگانه نيز لحاظ و اعتبار نگردد.
و بهرتقدير لا بشرط مقسمى بمعنائى كه ذكر كرديم تنها در عالم ذهن وجود داشته و ظرفى ديگر براى تحقّقش نمىباشد و در ذهن نيز وجودش بواسطه وجود يكى از اعتبارات سهگانه بوده و برايش بطور استقلال تعيّن و تشخّصى غير از تعيّن و