بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٠٧ - تعاريف ديگر براى مفهوم و منطوق و اعراض مصنف(ره) از آنها

همين است كه مفهوم را به مدلول التزامى اختصاص داده‌اند.

مثال براى مفهوم‌

مثال مفهوم نظير قول حضرات معصومين عليهم السّلام:

اذا بلغ الماء كرّا ا ينجّسه شيئ.

زمانيكه آب بقدر كرّ برسد هيچ چيز آنرا متنجّس نمى‌كند.

منطوق در اين مثال عبارتست از مضمون جمله يعنى: عدم تنجّس آبيكه بحدّ كرّ رسيده بواسطه نجاستى از نجاسات.

و بفرضى كه در مثل اين قبيل از عبارات بمفهوم قائل شويم مفهومش عبارتست از:

انّ الماء اذا لم يبلغ كرّا يتنجّس: آب زمانيكه بحدّ كرّ نرسد متنجّس مى‌شود.

نتيجه گفتار

بنابراين ممكنست در تعريف منطوق و مفهوم اين تفسير را بياوريم:

منطوق: حكمى است كه لفظ در محلّ نطق بآن دلالت دارد.

مفهوم: حكمى است كه لفظ در غير محلّ نطق بآن دلالت بنمايد.

مقصود از حكم‌

مقصود از حكم در تعريف ايندو، حكم بمعناى اعمّ بوده نه خصوص يكى از احكام خمسه تكليفيّه.

تعاريف ديگر براى مفهوم و منطوق و اعراض مصنّف (ره) از آنها

سپس مى‌فرمايند:

براى مفهوم و منطوق تعاريف ديگرى نيز نموده‌اند از جمله دو تعريف ذيل: