بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٥٠ - مسئله تعدد شرط و اتحاد جزا

قاعده در مقام بحث عدم تداخل بوده و اين مسلك و مرام اساطين علماء قدّس اللّه اسرارهم مى‌باشد.

بيان مراد

قوله: لا شبهة فى انّه اذا ورد دليل خاصّ: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: ظهور الشّرط فيها: ضمير در « فيها » به قضيّه شرطيّه عود مى‌كند.

قوله: متعلّق الحكم فيه: ضمير در « فيه » به جزاء راجع است.

قوله: و لمّا كان صرف الشّيئ لا يمكن ان يكون محكوما بحكمين: زيرا مستلزم اجتماع ضدّين يا مثلين بوده كه هردو از مستحيلات عقليّه مى‌باشند.

قوله: فيقتضى ذلك: مشار اليه « ذلك » ظهور جزاء در اينكه متعلّق حكم صرف الوجود است مى‌باشد.

قوله: عند فرض اجتماعها: يعنى اجتماع الاسباب.

قوله: فهو تابع له: ضمير « هو » به جزاء و در « له » به شرط عود مى‌كند.

قوله: فان كان واحدا: ضمير در « كان » به شرط برمى‌گردد.

قوله: او بعد فرض عدمه: ضمير در « عدمه » به ظهور در تعداد راجع است.

متن:

تنبيهان‌

١- تداخل المسبّبات:

انّ البحث في المسألة السّابقة انّما هو عمّا اذا تعدّدت الاسباب، فيتسائل فيها عما اذا كان تعدّدها يقتضي المغايرة في الجزاء و تعدّد المسبّبات بالفتح أو لا يقتضي فتتداخل الاسباب، و ينبغي أن تسمّى (بمسألة تداخل الاسباب).